Home » Nieuws » Dementietolk? Een nieuwe tak in de benadering bij dementie

Dementietolk? Een nieuwe tak in de benadering bij dementie

Dementietolk? Een nieuwe tak in de benadering bij dementie
Meenhuis

“Mijn vader van 78 jaar heeft een beginnende dementie, de ziekte van Alzheimer. Ik ben op bezoek. Hij leest de krant en ik klets wat met mijn moeder. Ik zie dat pa de krant ondersteboven houdt. Als ik daar wat over zeg, reageert hij heel geïrriteerd. “Zo doe ik dat altijd, bemoei je er niet mee, snotneus”, roept hij geërgerd. Oei, zo ben ik, inmiddels 54 jaar, al heel lang niet meer genoemd. Ik wilde alleen maar helpen. Wat doe ik niet goed?”. Bovenstaande is een voorbeeld van een vraag die bij een dementietolk terecht komt.

Communicatie is er altijd!
Communicatie begint al direct onze de geboorte. En, belangrijk, we hoeven niet te spreken om te communiceren! We communiceren met woorden en met gebaren, ons lichaam. Daarbij, onze houding, ons eten, onze kleren, alles zegt iets over ons. Denk maar na: wat zegt uw manier van kleden over u? En wat zegt uw etenskeuze over u? De inrichting van uw huis? Uw muziekkeuze, uw hobby’s? Wie zijn uw vrienden? Wat zegt dat over u?

Een voorbeeld: hoeveel manieren kent u om te zeggen dat u gaat eten? Ik ga … een hapje nemen, nassen, bikkelen, bikken, brunchen, buffelen, bunkeren, consumeren, dineren, gebruiken, hachelen, happen, de inwendige mens versterken, enfin, wellicht kent u er nog meer.

Stelt u zich nu eens voor dat u uw spraak verliest? Of het vermogen verliest om zo te communiceren dat een ander dat begrijpt? Ik ken een dementiedeskundige die zegt: er bestaat geen raar gedrag, er bestaat alleen communicatie!

Een dementietolk? Weer wat nieuws?
Een tolk is iemand die iets vertaalt in een andere taal, een taal die de ander begrijpt. Taal spreken we met woorden en met ons lichaam. In dit geval gaat het om het begrijpen van iemand met dementie. Dementie veroorzaakt breinschade. Hierdoor begrijpen we elkaar soms niet goed. Een dementietolk helpt bij het ‘vertalen’ van het gedrag en van de uitingen van iemand met dementie. Wat wil degene met dementie ons vertellen? Wat communiceert hij of zij dan eigenlijk met ons? Hoe leren we de ander te begrijpen? Alles wat een mens doet, doet hij met een reden. Maar, wat is die reden? Waarom is iemand blij, boos, bang of bedroefd?

Dementie heeft veel en ingrijpende gevolgen. Iemand kan bijvoorbeeld z’n spraak, z’n woorden verliezen. Of iemand begrijpt niet meer wat u bedoelt. Stelt u zich voor: u staat midden in een supermarkt in Rusland. Iemand spreekt u aan. U hoort het wel maar u begrijpt de ander niet. Hoe zou u communiceren? Met handen en voeten? Of met uw gezichtsuitdrukking? Aanwijzen? Enfin, u heeft vast wel ideeën.

Kleine oefening om het u eens écht voor te stellen
Ik nodig u uit om eens te onderzoeken welke gebaren u gebruikt om te communiceren zonder woorden te gebruiken. Vind een persoon in uw omgeving voor de volgende oefening. Bedenk zelf iets of kies een zin uit het volgende rijtje: u bent heel erg ongerust, u heeft ergens spijt van, u verveelt zich of u heeft pijn. Vertel dit aan de ander zonder woorden. En, werd u begrepen? Ging het u gemakkelijk af? Wist de ander direct wat u bedoelde? En hoe voelt het als u onbegrepen blijft? Wat doet u in dat geval om uw boodschap kracht bij te zetten?

Oorzaak en gevolg: speurneuzenwerk voor een dementietolk
Hoe zou het komen dat de vader uit het voorbeeld aan het begin zo uit z’n slof schiet? Wat wil hij ons duidelijk maken met zijn gedrag? Misschien heeft het te maken met de toon waarop de dochter spreekt? Is het misschien de zoveelste keer vandaag dat hij het gevoel heeft gecorrigeerd te worden? Door zijn beginnende dementie gaan door de dag heen misschien veel dingen anders dan vroeger. Misschien wordt hij vaak verbeterd en heeft hij daar (als volwassen man) schoon genoeg van. Of wilde hij alleen een klein dutje doen achter de krant en zag hij zijn kans schoon? Enfin, genoeg om uit te zoeken. Een dementietolk zou ook dementiespeurneus kunnen heten. Alleen iets oplossen is onvoldoende. Het is zeker zo belangrijk om uit te vinden waardoor het probleem ontstaat. Om te voorkomen dat het zich weer voordoet, om het te begrijpen en om de omgeving én degene met dementie te steunen.

Geschreven door Tineke van Sleen, trainer/coach en dementietolk. Meer hierover en andere praktische handvatten in haar boek ‘Last van Vergetelijkheid’, geschreven vanuit kennis over communicatie en verbondenheid met de mens met dementie. www.tevansleen.nl

Privacy | Cookies    © 2021 Uitgeverij De Brug - Xebius Media Groep

Terug naar boven.