Huis te Merwede    Foto: Nieky Klaus
Huis te Merwede Foto: Nieky Klaus

Zomaar een straat in Ambacht….

Kunst en cultuur

Fietsend door Ambacht, rijd je soms door een straat waarvan je meer van de naamgever zou willen weten. Dat gebeurde mij bij de Daniël van de Merwedestraat! Als geboren Dordtse wist ik wel dat “Huis te Merwede” op de Staart in Dordrecht stond, maar wie Daniël van de Merwede was, wist ik eigenlijk niet.

Zijn herkomst
Daniel was één van de heren van de Merwede. Zij waren generaties lang ridders in dienst van de graven van Holland. Oorspronkelijk hadden ze een huis bij de Nieuwkerk in Dordrecht, bij het huidige Drierivierenpunt. Eind 13e eeuw liet een Heer van de Merwede een huis bouwen op de zuidelijke dijk aan de Merwede: “Huis te Merwede”. Op ‘zichtlocatie’, zouden kantoormakelaars tegenwoordig zeggen, want de Merwede was toen wat nu de A16 is.
De ruïne van het Huis is nog altijd aanwezig op de plek waar het eens stond.

Welke Daniël?
De naam Daniël was voor de Middeleeuwen een redelijk ongebruikelijke naam in ons land en toch waren er zo’n 9 Daniëls van de Merwede. De naam Daniël ging namelijk steeds over op de oudste zoon. De oudst bekende Daniël van de Merwede staat als heer van de Merwede genoemd in een document uit 1243. De laatste Daniël overleed in of kort voor 1412. We weten niet exact welke Daniël deelnam aan de herinpoldering van onze waard, wel dat de heren veel lenen en bezittingen hadden in het gebied tussen grof gezegd Rotterdam en Heusden. Zo kocht een Daniël van de Merwede in 1326 het Ambacht Wieldrecht. Is hij de Daniël die in 1332 deelnam aan de herbedijking? Het kan de zesde zijn geweest , die wordt vermeld in 1326 of de zevende, die “Heer ter Merwede en Wieldrecht” was en in 1341 door graaf Willem lV benoemd werd tot baron en daarbij alles wat hij van de graaf in leen hield, als onsterfelijk erfleen ontving.

Wat deed hij in de Zwijndrechtse waard?
Graaf Willem lll (= Graaf Willem de Goede waar onze Graaf Willemlaan naar vernoemd is) wilde aan het begin van de 14e eeuw de Zwijndrechtse Waard herbedijken. De lagere delen liepen regelmatig onder na de vele overstromingen die er in die tijd plaatsvonden.
Op 21 mei 1331 gaf Graaf Willem opdracht aan enkele edelen uit zijn grafelijke raad om de Waal en de Devel af te dammen en het land te bedijken. Naast Gerrit van Voorne en Willem van Duivenvoorde was Daniël van de Merwede hiermee belast. Ze vonden uiteindelijk genoeg edelen die een deel wilden betalen van de herbedijking van onze waard en zo ambachtsheer zouden worden.

De waard opgedeeld
Degenen die in deze herbedijking geld staken, kregen als tegenprestatie 1/8e of 1/16 e deel van de waard, al naar gelang hun inzet, in leen van de graaf. Daniël van de Merwede deelde ook mee en zijn deel werd in eerste instantie Daniëls Ambacht genoemd. Floris van Kijfhoek was leenman van Daniël van de Merwede en zo veranderde Daniëls Ambacht in Kijfhoek.

U merkt het, er valt nog heel veel meer te vertellen. Maar voor nu weet u in ieder geval een beetje wie Daniël van de Merwede was. Handig voor wanneer u eens door die straat fietst.

Als u meer over de heren van de Merwede wilt weten, is er in onze bibliotheek het interessante boekje “Riddersporen” van Nieky Klaus, dat u tijdens de openingsuren van het archief in kunt zien.

Alie Tas