Historisch Genootschap: De Tent van Quist
AlgemeenOp 9 juli overleed op 91-jarige leeftijd de uit Amsterdam afkomstige architect Wim Gerhard Quist. Deze bekende architect heeft vele projecten door heel het land gehad. Wie kent er niet de Willemswerf en de schouwburg, beiden in Rotterdam te bewonderen. Maar ook elders verschenen ontwerpen van zijn hand.
Zo ontwierp hij zelfs watertorens en bruggen. Wat opvalt is dat bij hem altijd het functionele aspect centraal stond. Een gebouw moest logisch in elkaar steken en overbodige versieringen moesten zoveel mogelijk vermeden worden. Een ander voor Quist typerend element waren zijn verwijzingen naar geometrische vormen, zoals de bol, de driehoek en de kubus. Een laatste observatie is dat Quist ook zelfs na de bouw betrokken bleef bij zijn ontwerpen. Zo spande hij vorig jaar nog een rechtszaak aan omdat een bedrijf een gebouw wilde neerzetten tegen één van zijn ontworpen gebouwen. En dat op 90-jarige leeftijd!
Tot nu toe lijkt dit een voor Zwijndrecht minder interessant verhaal. Echter, Quist heeft ook een gebouw mogen ontwerpen in onze gemeente. Op basis van bovenstaande informatie kunt u wellicht al raden om welk gebouw het gaat. Op de hoek van de Karel Doormanlaan en de Admiraal de Ruyterweg, recht tegenover het winkelcentrum aan het Frits Vogelplein bevindt zich een markant gebouw. Het heeft een piramidevormig uiterlijk en draagt de naam: de Ichtuskerk. Het gebouw kent een bewogen en bovendien vrij recente geschiedenis.
De oorsprong van de kerk gaat terug tot de jaren twintig. De (gereformeerde) geloofsgemeenschap in Groote Lindt kreeg toen toestemming een eigen kerk te bouwen. In de volksmond werd dit ‘het houten kerkje’ genoemd. Met de groei van Zwijndrecht na de Tweede Wereldoorlog was het de verwachting dat de kerkelijke gemeente zou gaan groeien. Het houten kerkje voldeed niet meer. Er moest een nieuwe kerk komen. Dit werd de Ichtuskerk. Hiervoor werd de architect W.G. Quist ingeschakeld. Hij kwam met een bijzonder piramideachtig ontwerp. De architect zelf sprak over een ‘tent’; een ontwerp dat goed paste bij de functie van het gebouw. Zowel aan de onder- als bovenkant van het gebouw werd het ‘tentdoek’ onderbroken, zodat de betonnen constructie als ‘tentstokken’ duidelijk zichtbaar werd. Op die manier kwam bovenin ook ruimte vrij voor een luidklok. De totale kosten voor kerk en bijgebouwen kwamen uit op 900.000 gulden. Op 26 november 1964 werd de kerk in gebruik genomen.
In de jaren negentig kwam de kerk in de verdrukking. Men koos ervoor de Ichtuskerk te verlaten. Dit leidde tot grote verontwaardiging van de kerkleden. Zo’n prachtig architectonisch gebouw kon toch niet gesloopt worden? Zij hebben zich dan ook jarenlang tegen het eigen kerkbestuur verzet. Zelfs de Gemeente Zwijndrecht werd bij het getouwtrek betrokken. Ook Quist liet van zich horen. Immers, in hoeverre zou het gebouw nog beschermd zijn in particuliere handen? Uiteindelijk kocht de Gemeente Zwijndrecht in 1999 het complex voor 1,6 miljoen gulden. Toen een jaar later nog geen nieuwe eigenaar was gevonden, kreeg kinderdagverblijf BOBO groen licht om de kerk te exploiteren. Achteraf gezien een goede keuze. De kerk staat immers nog steeds trots overeind. En zo heeft ook Zwijndrecht een aandenken aan deze eigenzinnige architect! (Bron: Bram Valk)
Foto: De Ichtuskerk net na de opening in 1964. Collectie HVZ