De gereformeerde kerk aan de Paulusweg
Van mij hebt u de laatste tijd een aantal keren een artikeltje gekregen over een bekend monumentaal of cultuurhistorisch bouwwerk in ons dorp. Dit keer iets over de niet meer bestaande Gereformeerde Kerk aan de Paulusweg, een gebouw dat tussen 1898 en 1988 een dominante plaats aan de Paulusweg had en van grote betekenis was voor het godsdienstig leven van de Gereformeerden in de Ambachtse samenleving. De Gereformeerden maakten kort na de Tweede Wereldoorlog ongeveer 17% uit van de totale Ambachtse bevolking.
De plaatselijke gemeente van de Gereformeerde Kerk was hier in 1891 ontstaan doordat een 40-tal leden uit de Nederlandse Hervormde kerk hier apart diensten ging beleggen, eerst bij iemand thuis, maar later in een zondagsschoolgebouwtje van de weduwe 't Hooft aan de Veersedijk. In 1897 kon men aan de Paulusweg een perceel grond kopen van de schaapherder Teunis Vat. In 1898 kwam de kerk klaar in de toen nog vrijwel onbebouwde Paulusweg. Het aantal leden groeide snel, zodat de kerk al spoedig te klein werd. Er werd veel gediscussieerd over de vraag of er een nieuwe kerk moest komen, dan wel dat men ging verbouwen. Toen men in 1914 besloot dat er twee vleugels aan het bestaande gebouw zouden komen, brak de Eerst Wereldoorlog uit en was de uitvoering niet meer mogelijk wegens een sterke stijging van de bouwkosten en schaarste aan bouwmaterialen. Nadat er in 1919 een einde aan de oorlog kwam werden de plannen weer uit de kast gehaald, zodat in 1920 de gewenste uitbreiding alsnog werd gerealiseerd. Na voltooiing werd het gebouw qua zitplaatsen de grootste kerk van Ambacht. Men besloot de kerk toen ook van elektrisch licht te voorzien. Ons dorp was kort tevoren op het elektriciteitsnet aangesloten. Ook werd het gebouw van kolenkachels voorzien.
In 1957 werd het gebouw gerenoveerd. Om de groei van de burgerlijke en kerkelijke gemeente op te vangen kwam er in 1970 een tweede kerkgebouw voor de Gereformeerden; de 'Open Hof' aan de Schildmanstraat. In 1979 werd er naast de kerk aan de Paulusweg een Jeugdhuis gerealiseerd. De kerkjeugd had zich enorm ingezet om hiervoor geld bijeen te krijgen. Vier jaar nadat het Jeugdhuis in gebruik werd genomen kwamen er ernstige bouwtechnische gebreken aan het kerkgebouw aan het licht. Zo erg dat het kerkgebouw in 1983 buiten gebruik moest worden gesteld. In 1988 werd het gebouw afgebroken. Het verenigingsgebouw staat er nog steeds en is omgebouwd tot woning. Op de plaats van het kerkgebouw verrezen vier twee-onder-een-kap woningen. Daaraan is nog te zien waar de Pauluskerk heeft gestaan.
Historisch Genootschap
Arie Verhoeven