Bosruiters op de ijsbaan
Rijsoord - Wie deze dagen langs de ijsbaan van Rijsoord komt, zal worden verrast door grote aantallen vogels. Het ondiepe water en het droogvallende grasland heeft een enorme aantrekkingskracht op diverse soorten steltlopers en eenden, die in de slikkige bodem voedsel zoeken. Dankzij goed overleg tussen de Stichting Natuurbeheer Waalbos en de ijsclub is de ideale waterhoogte aanwezig. Wanneer het water in één keer van de baan wordt gehaald is het te droog, maar de oorspronkelijke hoogte van de waterstand is juist weer te hoog voor de steltlopers.
Bosruiter is momenteel één van de algemeenste soorten die aanwezig is op de ijsbaan, met afgelopen weekend zelfs meer dan 40 exemplaren. Bosruiters broeden van Scandinavië tot het uiterste oosten van Rusland, dus ze hebben een enorm broedgebied. De winter brengen ze door in Afrika en Zuidoost-Azië en eind april is in Nederland de piek van doortrekkende bosruiters naar het noorden. Bosruiter is bij uitstek een soort die uitsluitend in zoet water op zoek is naar voedsel. In zoute of brakke slikgebieden, zoals in Zeeland of de Waddenzee, zal je bosruiters nooit aantreffen. Zoete, ondiepe plasjes met enige begroeiing, zoals nu de ijsbaan, vormen het ideale habitat voor deze steltloper. Bosruiter zijn goed herkenbaar aan hun groenige poten, duidelijke wenkbrauwstreep boven het oog en het gevlekte en gespikkelde verenkleed. In vlucht is een gebandeerde witte staart duidelijk zichtbaar, waarmee ze zich onderscheiden van andere ruitersoorten.
In het begin van de 20ste eeuw was bosruiter ook nog een broedvogel in Nederland. De soort broedde in uitgestrekte hoogveengebieden en vochtige heide, maar is al vrij snel uitgestorven toen deze woeste gronden verdwenen. De verzamelde eieren en nesten, wat in die tijd massaal werd gedaan, zijn een herinnering maar ook een bewijs van het voormalig voorkomen van deze soort in Nederland. Foto’s werden nog nauwelijks gemaakt, dus dankzij dergelijke verzamelingen is nog iets te bekend over welke vogels in het verleden in Nederland broedden.
Tegenwoordig moet je voor de dichtstbijzijnde broedende bosruiters naar Denemarken, waar de soort nog voorkomt. In deze broedgebieden nestelen ze op de grond, maar ze kunnen ook in bomen nestelen. Oude lijsternesten, bijvoorbeeld van merels, worden gebruikt door bosruiters om hun eieren uit te broeden. Ze broeden dan ook vaak rondom kleine vennetjes en moerassen in de nabijheid van bos, waar ze ook hun naam aan te danken hebben.
Ondanks dat de soort in Nederland verdwenen is als broedvogel, zijn ze dus wel op doortrek in het land te zien. Dankzij de oostenwind van de afgelopen week zijn dit voorjaar extra veel bosruiters richting het westen geblazen, waardoor de aantallen dit voorjaar hoog zijn. Desalniettemin is het opmerkelijk dat ze zo’n klein plasje als de ijsbaan weten te vinden, en dat daar dus tientallen exemplaren rondlopen. Ondanks dat het maar van korte duur is, is het dus zeker de moeite waard om daar een kijkje te nemen. Naast bosruiters zijn de afgelopen dagen ook o.a. zwarte ruiter, groenpootruiter en zelfs steltkluut waargenomen. Aanrader!
Heeft u vragen, zelf wat onbekends gezien of andere opmerkingen? Mail me gerust:
cornelisfokker@gmail.com