Kieviten gaat het niet voor de wind
Regio - Kieviten gaan de laatste jaren in vrij hard tempo achteruit in Nederland. Waar het met de Nederlandse weidevogels al jaren slecht ging, bleef de kievit vrij lang nog stabiel. Grutto en scholekster zitten al langer stevig in de min, maar nu ontkomt de kievit daar ook niet meer aan. In de regio doe ik al jaren onderzoek naar kieviten, en met name naar kieviten die broeden op akkerland. Een groot deel van de Nederlandse populatie broedt in dergelijke akkerbouwgebieden, maar informatie over het wel en wee van deze kieviten was er nauwelijks. Na een paar jaar onderzoek blijkt dat structureel de kuikens op het akkerland niet groot worden. Hoe komt dat en vooral, wat is daar aan te doen?
De meest kritische periode van kieviten is wanneer ze enkele dagen tot een week zijn. Nadat het nestje van (meestal) vier eieren is uitgekomen, moet de kuikens zelf achter mama aanlopen en hun voedsel bij elkaar scharrelen. De moeder leidt ze wel naar de meest voedselrijke plekken en verdedigt ze met hand en tand tegen roofvogels en ander gespuis. Ondanks die inzet van (meestal alleen) de moeder, overleven de meeste kuikens de eerste week niet. Wanneer ze dat wel halen stijgt de overlevingskans aanzienlijk, maar het duurt uiteindelijk vijf weken voordat ze kunnen vliegen en uit de gevarenzone zijn.
De kuikens die in akkerbouwgebieden uit het ei kruipen, blijken ondermaats te zijn qua conditie. Het gewicht van een kievitkuiken is na het uitkomen uit het ei meestal zo’n 17 gram. De eerste drie dagen kan het kuiken nog leven uit de voedingsstoffen uit het ei, maar na een dag of zes moet het kuiken wel zo’n 25 gram wegen. Regelmatig tref ik kuikens aan die dan nog steeds rond de 15 gram wegen, en dus zelfs zijn afgevallen. De kuikens foerageren uitsluitend op beestjes die over de bodem lopen of wormpjes die net in de toplaag van de bodem zitten. Kennelijk vinden deze kuikens onvoldoende voedsel om te groeien. Omdat de conditie uiteindelijk laag is, zijn de kuikens ook slechter in staat om te vluchten of dekking te zoeken voor roofdieren, zodat de kuikens uiteindelijk vaak in de buik van een roofvogel verdwijnen. Dat lijkt dus echter niet de belangrijkste reden te zijn, omdat ze door voedselgebrek veel vatbaarder zijn voor predatoren.
Het leuke is dat er bij ons in de regio ook veel kieviten op tijdelijke, braakliggende terreinen broeden. Deze plekken, waar bijv. woningbouw gepland staat, worden vaak snel gevonden door kieviten waar ze opvallend genoeg meestal wel de kuikens groot te krijgen. Interessant om de akkerkieviten mee te vergelijken en het laat ook kansen zien voor in het akkerbouwgebieden. Rust op de akkers en in de bodem zijn goede uitgangspunten voor een gezondere bodem, zodat (tijdelijk) braakliggende akkers gunstig voor kieviten kunnen uitpakken. Ook blijken kieviten een voorkeur te hebben voor natte plekken, wat een belangrijke aanwijzing is om natte plekken te beschermen.
Heeft u vragen, zelf wat onbekends gezien of andere opmerkingen? Mail me gerust:
cornelisfokker@gmail.com