De eerste hoogbouw in Zwijndrecht

Tegenwoordig kijkt niemand meer op van een torenflat of een appartementencomplex. Sinds de tweede helft van de jaren vijftig heeft hoogbouw in Zwijndrecht een vlucht genomen met hoogtepunten in de jaren zeventig en tachtig: denk maar aan de Zonnestein- en Eemsteinflat, de ERA-flats en de hoogbouw op en rond het Maasplein. Ook in het afgelopen decennium verrees nog nieuwe hoogbouw. In de toekomst zal dit niet anders zijn.

Denk maar aan de appartementencomplexen die op het voormalige Euryzaterrein gebouwd worden en inmiddels al een behoorlijk aandeel hebben in onze ‘skyline’. Ook de torenflats in de ‘spoorzone’-plannen beloven een behoorlijke hoogte te krijgen. De in de jaren tachtig verzonnen naam ‘Manhattan aan de Oude Maas’ is daardoor steeds meer van toepassing op onze gemeente.

Toch is deze neutrale houding tegenover hoogbouw niet altijd zo geweest. Net na de Tweede Wereldoorlog zaten de meeste Zwijndrechtenaren hier absoluut niet op te wachten. Zwijndrecht was een plattelandsgemeente en daar hoorden geen portiek- of galerijflats bij. Iedere bewoner moest een eigen tuin hebben, waar van de zon genoten kon worden en men voldoende frisse lucht binnenkreeg. In andere steden, prima, maar niet in Zwijndrecht. Dat er een groot tekort aan woningen was, deed niets aan die mening af.

Eerste plannen
Toen de gemeente Zwijndrecht, in samenwerking met twee woningbouwverenigingen (namelijk de BVZ en de C.N.W.B., nu samen Woonkracht10) met een plan kwam voor de bouw van 184 flatwoningen, ontstond er behoorlijk wat consternatie. Het plan omvatte portiekflats van maximaal vier verdiepingen hoog, waarbij zes tot acht huishoudens één trappenhal deelden. De complexen kwamen te liggen ten noorden van de Koninginneweg in de “schildersbuurt”, niet ver van de pas opgeleverde eengezinswoningen aan de Paulus Potterstraat. Tussen 1952 en 1954 werden de portiekflats gebouwd. Ondanks de tegenstrijdige meningen over de hoogbouw, vonden de woningen meteen al gretig aftrek. In de omgeving was voldoende ruimte aanwezig voor groenvoorzieningen, waar de bewoners met elkaar konden bijkletsen en ontspannen. Het dicht op elkaar wonen en het delen van een trappenhuis was in veel portieken geen probleem. Zo werden in sommige portieken zelfs schoonmaakroosters bijgehouden en ontstonden er heuse vriendschappen. In andere portieken ging het er minder vrolijk aan toe en was er regelmatig ruzie of onenigheid.

De tand des tijds
Ook de gebouwen zelf vertoonden de nodige mankementen. Zo bleken de betonnen buitengevels niet bestand tegen de regen en de wind. Om die reden werd een pleisterlaag over het beton heen aangebracht. In 2014 is een deel van de flatjes tegen de vlakte gegaan. Hier staan inmiddels nieuwe woningen. Echter, drie van de zes flatjes bleven behouden en kregen een verdienstelijke make-over. Zij worden weer volledig bewoond. Op die manier blijft de allereerste hoogbouw van Zwijndrecht ook vandaag de dag behouden en functioneel! En dat is precies hoe we met ons erfgoed om zouden moeten gaan.

Historische Vereniging Zwijndrecht
Gesloten wegens Corona. Website:
www.swaen.org / Facebook: Facebook.com/HistorischeVerenigingZwijndrecht
Lidmaatschap: slechts € 15,-- per jaar.