Met dank aan de werkverschaffing

De jaren dertig worden wereldwijd gezien als een periode van economische crisis, die in Amerika begon. Om die reden worden deze jaren ook wel ‘The Great Depression’ genoemd. Particulieren en bedrijven hadden, op aanmoediging van de overheid, grote sommen geld geleend bij de Amerikaanse banken. Toen na de Beurskrach in 1929 de aandelenmarkten in elkaar stortten, waarbij miljarden dollars in rook opgingen, konden veel Amerikanen hun leningen niet meer betalen. Banken vielen om, grote en kleine bedrijven gingen failliet en miljoenen mensen werden werkloos. Omdat ook toen al sprake was van een wereldeconomie, kreeg men in Nederland al snel te maken met een torenhoge werkloosheid. De armoede nam snel toe. Op het hoogtepunt in 1936 zaten maar liefst 600.000 Nederlanders zonder baan. Voor de gemeente Zwijndrecht en haar inwoners was dit een periode vol uitdagingen.

Hoewel de term ‘geen woorden maar daden’ gezien wordt als het lijflied van de voetbalclub Feyenoord, was het in de jaren dertig ook zeker van toepassing op de gemeente Zwijndrecht. Onder de bezielende leiding van burgemeester Jansen-Manenschijn werd er namelijk alles aan gedaan om de werkloosheid te bestrijden. Dit deed men met behulp van de werkverschaffing. Grote projecten, die men anders naar de toekomst zou doorschuiven, werden nu met beide handen aangegrepen om zo de werklozen van werk te voorzien. Dat dit een groot succes was, bleek in 1938 toen de burgemeester verkondigde dat Zwijndrecht in het district Zuid-Holland-zuid de gemeente was, die het meeste aan de werkverschaffing deed. Er werden zelfs werklozen uit Dordrecht ingezet! Diverse hoge functionarissen kwamen een kijkje nemen op de verschillende bouwplaatsen. Zo werd in 1933 het Noordpark geopend, het eerste product van de werkverschaffing. Hier had men de woeste buitenpolder omgezet in een park vol lanen en paden en bovendien waren er allerlei sportvelden, een strandje en een paviljoen aangelegd.

In 1938 stonden de werkverschaffers in Zwijndrecht opnieuw in het middelpunt van de belangstelling. Zo vond de officiële opening van de begraafplaats aan de Lindelaan (nu Jeroen Boschlaan) plaats. Hierbij waren onder meer een vertegenwoordiger van de minister van sociale zaken, de voorzitter van advies voor de werkverschaffing en de rijksinspecteur voor de werkverschaffing bij aanwezig, evenals de vele werkverschaffers die voor de aanleg verantwoordelijk waren. Vervolgens werd de bouwput in het tuindorp Meerdervoort bezocht. Deze wijk was ooit de trots van Zwijndrecht geweest. Binnen vijf jaar na de oplevering was de wijk echter veranderd in een grote puinhoop. De slechte bouwkwaliteit zorgde ervoor dat huizen spontaan in elkaar zakten. Zij werden onbewoonbaar verklaard. De herbouw was in de jaren dertig opgepakt door de lokale ondernemers, maar ook de Zwijndrechtse werkverschaffers droegen hier hun steentje aan bij. De werkverschaffing in Zwijndrecht werd dan ook als voorbeeld voor geheel Nederland genomen.

Woont u in het oude Meerdervoort? Wandelt u graag in het Noordpark? Denkt u dan vooral aan de topprestaties van de werkverschaffing. In moeilijke tijden werden grootse prestaties geleverd. Daar mogen we alle deelnemers dankbaar voor zijn.