Onkruid bestaat niet?

Nu de temperaturen weer gaan stijgen en de lente is aangebroken, schieten overal de planten weer de grond uit. Wegbermen langs de snelwegen kleuren weer geel van het raapzaad, terwijl stukken langs de Veersedijk paars kleuren van de pinksterbloemen. Prachtig! Ook de insectenwereld komt weer tot leven en bloeiende planten worden druk bezocht door bijen, hommels en honderden andere soorten insecten.

Niet zelden worden deze planten echter aangezien als onkruid, en het zal dan ook niet lang duren voordat er weer gemaaid zal gaan worden. Ook zal menige tuintje weer gewied gaan worden, waarbij dus veel insecten hun vaste voedselbron verliezen. Vaak zijn het juist de soorten die de kwalificatie ‘onkruid’ hebben, die heel belangrijk zijn voor insecten. Neem bijvoorbeeld brandnetels, vlindersoorten als de kleine vos zijn juist afhankelijk van deze ondergewaardeerde plant. Ook andere soorten, vrijwel uitsluitend planten die hier van nature voorkomen (en dus vaak ‘onkruid’), zijn graag in trek. Prachtig bloeiende tuinplanten worden daarentegen vaak gemeden. Deze soorten komen hier immers van nature niet voor, dus de meeste insecten hebben daar vaak weinig aan. Logisch natuurlijk, maar voor het oog soms verwarrend dat schitterend bloeiende planten worden gemeden door bijen, en kleine, onaanzienlijke bloemetjes tussen de tegels volop worden bezocht.

Het is dus niet verwonderlijk dat het met veel insecten in Nederland erg slecht gaat. Mede door de opruimwoede en het idee dat alles ‘netjes’ moet zijn, lijken met name bijen, die afhankelijk zijn van nectar, de grootste verliezers. De laatste jaren lijkt het tij wat te keren en is er meer bewustwording over deze achteruitgang. Bermen en dijken worden minder intensief gemaaid dan voorheen, maar nog steeds gebeurt het te grootschalig en te vaak. Helaas! Het zou bijvoorbeeld een kleine moeite zijn om tijdens het maaien van gazons een strook langs de rand te laten staan. Op die manier blijven er altijd bloeiende planten over. Het zijn vaak zulke kleine maatregelen, die voor insecten al veel kunnen betekenen.

En de insecten zijn het waard. Zeker als je ze eens goed bekijkt, zijn het zeer ingenieuze beestjes, waarvan we meestal nog maar heel weinig weten. In deze tijd van het jaar zijn ook de hommels weer volop actief. Deze hebben ergens de winter doorgebracht in de grond en zijn nu volop bezig met het maken van een nest. Ze bezoeken daarvoor vele bloemen om nectar te verzamelen, waarbij menigeen zich wellicht heeft afgevraagd hoe ze kunnen weten welke bloemen ze al bezocht hebben. Onderzoek heeft uitgewezen dat hommels door het klappen van de vleugels, positief elektrisch geladen zijn. Wanneer ze een bloem bezocht hebben, laten ze daar ook een elektrische lading achter. Het onderzoek is nog gaande, maar het is goed mogelijk dat ze zo bloemen die ze al hebben bezocht, makkelijk kunnen herkennen.

Het is dus een enorm verlies dat het met hommels en andere insecten buitengewoon slecht gaat in Nederland, maar iedereen kan een steentje bijdragen. Tegels eruit dus en als iedereen (inclusief de gemeentes!) voortaan een randje (on)kruiden laat staan, is er ook al een wereld gewonnen.

Heeft u vragen, zelf wat onbekends gezien of andere opmerkingen? Mail me gerust:
cornelisfokker@gmail.com