Dordrechts Museum toont de kunstenaar achter het kunstwerk

Het Dordrechts Museum toont van vanaf 14 juli de tentoonstelling De kunstenaar aan het werk. Hier ontdekken bezoekers hoe kunstwerken ontstaan: van eerste schets en snelle studie tot het voltooide schilderij. De tentoonstelling biedt een unieke blik achter de schermen van het atelier en laat zien hoe kunstenaars door de eeuwen heen werkten, experimenteerden en zichzelf presenteerden. Met De kunstenaar aan het werk nodigt het museum bezoekers uit om niet alleen anders naar kunst te kijken, maar ook hun eigen verbeeldingskracht te gebruiken. ‘Door het creatieve proces zichtbaar te maken, slaan we een brug tussen de kunstenaar, het kunstwerk en de bezoeker’, zegt artistiek directeur Femke Hameetman. Conservator Sander Paarlberg voegt daaraan toe: ‘We laten bezoekers letterlijk meekijken over de schouder van de kunstenaar. Je ziet niet alleen het eindresultaat, maar juist ook het zoeken, proberen en twijfelen dat daaraan voorafgaat. Dat maakt de kunst én de maker verrassend dichtbij.’

Met bijna zeventig werken uit de eigen collectie en een enkele bruikleen brengt het museum bekende én minder bekende kunstenaars samen, van Nicolaes Maes en Ary Scheffer tot Coba Ritsema en Jan Sluijters. Zelfportretten, ateliervoorstellingen, schetsboeken, olieverfschetsen en voorstudies tonen stap voor stap het creatieve proces achter beroemde kunstwerken. Nieuwe aanwinsten Aanleiding voor de tentoonstelling zijn verschillende nieuwe aanwinsten. Niet eerder te zien waren enkele bijzondere recente schenkingen, zoals een zelfportret van de Dordtse schilder Daan Muehlhaus en een krachtige schets in zwart krijt van Willem Maris: een voorstudie van het schilderij Zomer dat al in de collectie van het museum was. Van Coba Ritsema, die nooit een zelfportret schilderde, kon een persoonlijk ‘portret’ van haar atelier worden aangekocht. Deze en andere aanwinsten geven een beter beeld van de kunstenaars in de collectie en van hun werkwijze. Het schilderij van David Oyens met een vrouwelijke kunstenaar die ons aankijkt, is een letterlijke blikvanger. Als langdurig bruikleen was het al eerder in het museum te zien, maar later zal het een schenking worden, een promised gift zoals dat in de museumwereld heet.

Atelierpraktijk
De presentatie ademt de sfeer van een negentiende-eeuws atelier, met vitrines, meubeld en objecten uit de collectie. Bijzonder is de aandacht voor het kunstenaarsambacht zelf. Bezoekers ontdekken bijvoorbeeld hoe Henriëtte Ronner-Knip haar kittens observeerde in het atelier, hoe Ary Scheffer werkte aan meerdere schilderijen tegelijk en waarom kunstenaars dankzij de uitvinding van de verftube steeds vaker buiten gingen schilderen.

De tentoonstelling sluit aan bij de rijke collectie van het Dordrechts Museum en biedt tegelijkertijd een verrassend nieuw perspectief op bekende werken. ‘Hoewel technieken en ateliers veranderen, blijft de essentie van het creatieve proces hetzelfde’, aldus Paarlberg. ‘Juist in schetsen en studies kom je heel dicht bij de kunstenaar.’