Oud papier in een ijzeren hond

“Slapende honden moet je niet wakker maken.” Dit is een bekend spreekwoord. Een minder bekende uitdrukking over honden is “het gebruiken van de ijzeren hond.” Daarom: een terugblik op een opvallende driewieler in het vroegere Ambachtse straatbeeld. 

Venters
Tot 1940 was de hondenkar een bekend gezicht in Nederland om daarna plaats te maken voor de ijzeren hond. Dat was een motorvoertuig in de periode 1950-1960, dat venters gebruikten om hun waren aan de man te brengen. Dat deden ook verschillende middenstanders uit ons dorp. Zo had oliehandelaar (en ‘doodgraver’) Jacob van den Berg zo’n voertuig. Of Aai Tiemens, die een manufacturenwinkel had of Leen Sturrus, de melkboer.
Ook Aai Heester had als venter en handelaar zo’n ijzeren hond. In mijn vorige bijdrage schreef ik al dat hij een aantal onbewoonbare woningen aan de Hauft had opgekocht. Als handelaar had hij ook een goed vervoermiddel nodig.

Oud papier 
Zijn zoon Wim Heester (84 jaar) vertelt: “Mijn vader haalde oud papier en oud ijzer op. Dat deed hij eerst met paard en wagen, later met de ijzeren hond. Dit was een ‘ventwagentje’, dat hij in Enschede had gekocht, waarschijnlijk bij de firma Geha. In 1950 begon dit bedrijf met de bouw van ventwagens.” Volgens Wim kocht zijn vader dit voertuig, nadat het gezin Heester rond 1960 van de Hauft naar de Vrouwgelenweg verhuisd was.
“De wagen was er één met een open bak. Pa haalde er oud papier mee op bij bedrijven in Ambacht, zoals bij de Henkes en bij de Kabelfabriek. Vervolgens sorteerde hij dit karton/kranten/papier. Hij had een pers, waarmee hij pakketten per papiersoort maakte. Vervolgens leverde hij de pakketten in bij “De Peut,” een bedrijf in Zwijndrecht. Dit bedrijf was een opkoper van oud papier,” weet Wim. “Nee, ik weet niet hoeveel deze ijzeren hond kostte.”

Oud ijzer
Maar het was niet alleen oud papier, maar ook metaal dat Aai Heester met zijn voertuig ophaalde. Wim vertelt: “Personeel bij de afvalverwerking van de gemeente Ambacht verzamelde oud ijzer en koper uit het afval en hield dit voor mijn vader apart. Hij kocht dit van de gemeente op om het op te halen en haalde dit op met zijn ijzeren hond. Pa verkocht dit weer met winst aan een bedrijf aan de Veersedijk, bijvoorbeeld aan scheepssloperij Van Dalen. Ook haalde hij op verzoek oud ijzer op bij mensen.“
Privégebruik
Aai Heester gebruikte zijn ijzeren hond niet alleen als ‘bedrijfsvoertuig,’ herinnert Wim zich. “Het is grappig om te weten dat hij samen met mijn moeder in de ijzeren hond op bezoek ging bij vrienden en familie. Deze ijzeren hond had namelijk een kap. Ma reed daarom mee als het regende. ‘Ik zit dan lekker droog’ zei ze tegen ons. Zo gebruikte mijn vader hem dus ook als “privé-vervoermiddel” en dat trok soms nogal eens wat bekijks!”

Tien jaar
Handelaar Heester gebruikte zijn ijzeren hond zo’n tien jaar. “Op een gegeven moment verhuisden mijn ouders van de Vrouwgelenweg naar “De Hoogt” bij de Onderdijk. Toen had pa de ijzeren hond niet meer. Vermoedelijk heeft hij hem rond 1970-1972 weggedaan. Toen pa 60-plus was, stopte hij. Dat zal de reden geweest zijn dat hij hem wegdeed. Nee, ik heb geen idee meer aan wie pa hem verkocht heeft,” vertelt Wim.

Met dank aan de familie Heester (met name Arie, Greet en Wim Heester).

Willem Schneider