Herdenking en viering bevrijding dit jaar grootser dan ooit!

Op 15 februari wordt de periode ’80 jaar vrijheid in 80 dagen’ afgetrapt. Die middag zal in De Vergulde Swaen de expositie ’80 jaar Vrijheid’ geopend worden. Het belooft een waar spektakel te worden waarbij Burgemeester Leon Anink een belangrijke rol krijgt. Maar het is niet de enige activiteit. De Stichting 4 en 5 mei comité Zwijndrecht pakt samen met de Historische Vereniging (HVZ) groots uit door allerlei activiteiten te organiseren die te maken hebben met de Tweede Wereldoorlog. Wij spraken Wil Hofland (comité 4 en 5 mei Zwijndrecht) en Jeroen Put (HVZ) over de activiteiten.

Waarom is het nog steeds nodig dat we ieder jaar de vrijheid vieren en de Tweede Wereldoorlog herdenken?
Wil: Eigenlijk kan je dit in 1 zin duidelijk maken: Opdat wij niet vergeten!
De Tweede Wereldoorlog ligt misschien ver achter ons, maar is nog altijd van grote betekenis en werkt door in bijvoorbeeld onze democratische waarden en op de manier waarop we naar de wereld kijken. We moeten de herinnering levend houden en hopen dat volgende generaties van deze geschiedenis leren. Want “leer van gisteren, leef vandaag, hoop voor morgen” (Albert Einstein).
Jeroen: Helemaal mee eens. En wij vinden herdenken ook belangrijk voor de huidige generatie en juist ook de jongeren, die WOII ‘oude geschiedenis’ vinden. Voor hen is het belangrijk om te beseffen dat er nog steeds oorlog gevoerd wordt in de wereld en (nog steeds) voor de verkeerde redenen. Herdenken kan je zo ook ‘aan het denken’ zetten, over het ‘nu’.

Sinds enkele jaren werken jullie samen bij het organiseren van diverse activiteiten. Hoe kunnen jullie elkaar op dit thema aanvullen?
Wil: In de aanloop naar 4 en 5 mei besteden we veel aandacht aan het herdenken en vieren. Dit kan je als comité niet alleen, je hebt partners nodig. Eén van onze partners is de HVZ. We vullen elkaar aan met kennis en kunde. Die zijn voor ons van grote waarde.
Jeroen: Het comité heeft bepaalde ideeën om iets onder de aandacht te brengen. In de samenwerking kunnen wij vanuit HVZ dan bijvoorbeeld aanvullend onderzoek doen. En zo’n herdenking faciliteren we ook graag vanuit De Vergulde Swaen. Zo werd op 4 mei 2023 op de begraafplaats bij de Oude Kerk een grafsteen onthuld voor de gebroeders Talens die in Nederlands-Indië om het leven waren gekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Omdat zij nooit een laatste rustplaats gekregen hadden, werd deze steen neergelegd op het graf van hun ouders. Dankzij onze gezamenlijke inspanningen kon dit gerealiseerd worden.

Wat kunnen jullie ons vertellen over de activiteiten die dit jaar zullen plaatsvinden?
Wil : Er is een heel divers programma vanaf 15 februari t/m 5 mei met bijvoorbeeld exposities en lezingen op diverse locaties en een bevrijdingsfestival. Bibliotheek Aan Zet, KunZt en andere organisaties zullen eveneens door middel van activiteiten aandacht aan 80 jaar vrijheid schenken. Vergeet ook de twee concerten niet: op 29 maart het Herdenkingsconcert en op 3 mei het Bevrijdingsconcert. Op 4 mei is er de jaarlijkse dodenherdenking. Een dag later, op Bevrijdingsdag, wordt het bevrijdingsvuur uit Wageningen binnengehaald en vindt er een bevrijdingsfestival plaats. Op diverse locaties in Zwijndrecht worden vrijheidslunches gehouden. Deze maaltijden staan voor ontmoeten en verbinden. Voor meer informatie verwijs ik naar onze socials. Houd ook vooral de kranten in de komende periode in de gaten.
Jeroen: Wil heeft al een heleboel activiteiten genoemd, maar er is nog meer. Zo organiseert de HVZ maar liefst vijf (!) lezingen. Ook heeft de vereniging een wandeling en een fietstocht ontwikkeld die de fietser langs plekken in Zwijndrecht leidt waar in de oorlog dingen zijn voorgevallen. Via een route en korte beschrijvingen (en aanvullende QR codes) zijn achtergrondinfo en foto’s van die plekken beschikbaar. Beiden zijn verkrijgbaar (voor enkele euro’s) in De Vergulde Swaen. Daarnaast is de expositie gedurende de hele periode van 80 dagen gratis toegankelijk, voor iedereen! Aan de hand van 9 thema’s word de bezoeker door de Tweede Wereldoorlog geleid. De thema’s zijn aangekleed met foto’s en ander materiaal zodat een indrukwekkend overzicht ontstaat.

Ook is er speciale aandacht voor scholieren uit het lager en middelbaar onderwijs. Op welke manier?
Wil: Jaarlijks is er de mogelijkheid voor leerlingen van het basisonderwijs het monument op het Raadhuisplein te adopteren. Op 4 mei leggen de leerlingen bloemen bij het monument. Op deze manier ontdekken ze het verhaal achter het monument en worden de leerlingen bij het herdenken van de Tweede Wereldoorlog betrokken. Dit jaar is dat Kindcentrum Juliana.
Jeroen: Vanuit de HVZ is er voor scholen de mogelijkheid om de fietstocht of de stolpersteinewandeling te doen in combinatie met een bezoek aan de expositie in De Vergulde Swaen. Daarnaast kunnen de scholen via Stichting Stolpersteine een lezing krijgen van Frans Meijer. Zijn vader was de enige Joodse inwoner van Zwijndrecht die de kampen overleefde.

Wat hopen jullie aan het einde van die 80 dagen bereikt te hebben met de activiteiten in Zwijndrecht? 
Wil: We hopen te bereiken met het vieren van ‘80 jaar vrijheid’ dat iedereen beseft dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Dat vrede en verdraagzaamheid bij iedereen op het netvlies staat, juist nu, in een wereld waar deze begrippen soms ver te zoeken zijn. Dat de herinnering levend wordt gehouden en de geschiedenis wordt doorverteld.
Jeroen: Wil zegt het goed. Ik wil nog aanvullen dat het zo belangrijk is om de jongeren te betrekken. Dat is op zich nog niet zo makkelijk. Maar de genoemde activiteiten lenen zich er wel goed voor om ze juist met verschillende generaties samen te doen.

____________________________________________________________

Stichting 4 en 5 mei comité Zwijndrecht is opgericht in 2019. Het comité organiseert, samen met de gemeente Zwijndrecht de jaarlijkse dodenherdenking op het Raadhuisplein. Eens in de vijf jaar organiseert het comité ook bevrijdingsdag. Houd onze website en sociale media in de gaten om op de hoogte te blijven van onze activiteiten: www.4en5meicomitezwijndrecht.nl

____________________________________________________________

Meer dan 100.000 Stolpersteine zijn verspreid door heel Europa. Deze struikelstenen worden aangebracht in het trottoir bij de woningen van de in de Tweede Wereldoorlog weggevoerde en in concentratiekampen vermoorde joden. Ook in Zwijndrecht zijn in de Tweede Wereldoorlog 23 joodse inwoners weggevoerd, van wie er drie onderduikers waren. Op één overlevende na zijn al deze mensen in Auschwitz omgekomen.

____________________________________________________________

De Historische Vereniging Zwijndrecht is ontstaan in 1982. Sinds die tijd heeft de vereniging diverse locaties gehad, zoals de zolder van de voormalige bibliotheek aan de Anjerstraat. Sinds 2002 is het pand De Vergulde Swaen de thuisbasis. De HVZ vindt het belangrijk dat de geschiedenis van Zwijndrecht levend blijft. Zij strijd voor het behoud van die geschiedenis. Dit doet zij samen met haar 550 leden. Meer informatie: www.swaen.org