Film over Ambachtse Waal

‘Waar de Waal stroomt’ is de vierde film die Hans Brouwer maakte over aspecten van Hendrik-Ido-Ambacht. De film is klaar maar wacht op vertoning in het vernieuwde Cascade op 21 maart en 7 april. Hans Brouwer werkte in deze documentaire over de historische en unieke plekken langs De Waal tussen Oostendam en Heerjansdam samen met het Historisch Genootschap.

Met deze vierde film maakt Hans Brouwer zijn kijk op het Ambacht van vroeger en nu compleet. “Mijn drijfveer is om mensen hun verhaal te laten vertellen,  zo een stukje van hun passie te laten zien en een historisch verhaal neer te zetten”. Na zijn documentaires over de scheepsslopers, de tuinders en de scheepswerven bleef het bj Hans Brouwer kriebelen om nog meer over H.I.Ambacht op beeld vast te leggen. De televisieserie van Huub Stapel over de Schelde bracht hem op het idee om de Ambachtse Waal als uitgangspunt te nemen en dan met name het gedeelte tussen Oostendam en Heerjansdam van deze dode rivierarm door het eiland IJsselmonde. Wikipedia leert dat de Waal in de vroege Middeleeuwen een brede rivier was en een verbinding vormde tussen de Noord en de Oude Maas. In 1332 liet graaf Willem III van Holland de Waal echter afdammen bij Oostendam en later ook bij Heerjansdam. Sindsdien is de 8 kilometer lange Waal een binnenwater dat belangrijk is voor de waterhuishouding in het oostelijke deel van het eiland IJsselmonde. In Hendrik-Ido-Ambacht stroomde de Waal vroeger via het Havenhoofd in de rivier de Noord; tegenwoordig ligt er een dam.

Hans Brouwer concentreert zich in zijn film over het pittoreske riviertje vooral op de historische bebouwing, die er in de loop der jaren is gekomen en op de bewoners en gebruikers van die bebouwing. Waar hij in eerdere documentaires zelf gesprekken voerde met bewoners laat hij dat in deze film over aan leerkracht en auteur Willem Eekhof. “Hij spreekt de mensen aan in en over de historische plekken langs de Waal. We beginnen bij het huidige restaurant De Oude Haven, vroeger de Vlashandel. Daarna volgen het huis van de vroegere burgemeester Spoor, het momument van de eerste school Met de Bijbel, het bruggetje naar Oostendam, de Dorpskerk, de Waelneshoeve, de molen van Rijsoord, het Wapen van Rijsoord en de Museumschool, waar in 1940 de captulatie is getekend. Ook Gerard Plaisier, die nog veel weet over de geschiedenis van De Waal, komt aan het woord. Willem Eekhof maakt steeds de verbinding tussen de verschillende onderwerpen”. Bijzonder noemt Brouwer het inkijkje in de Waelneshoeve “een van de mooiste monumenten van Ambacht en op die plek een van de oudste boerderijen van Nederland”. Al met al heeft hij bijna een jaar gewerkt aan de documentaire, die bij elkaar 2x 50 minuten duurt.

Hans Brouwer was in zijn werkende leven inspecteur bij de politie en werkte onder meer bij de technische recherche. In die functie was hij met mobiele recorder en camera aan het werk op plaatsen waar criminele activiteiten hadden plaats gevonden. Die ervaring met beeld- en geluidstechniek kon hij inzetten toen in 2018 Dirk van Namen veel informatie leverde over de scheepssloperijen van Ambacht en Brouwer aan de hand daarvan een documentaire maakte. Op verzoek van toenmalig burgemeester Jan Heijkoop volgde daarna een film over de tuinders van Ambacht, zodat de huidige bewoners van De Volgerlanden konden zien hoe het gebied vroeger was en de tuinders hun verhaal kwijt konden. Nog niet zo lang geleden volgde daarop de film over de vijf scheepswerven die Ambacht heeft gekend. De drie documentaires zijn in het bezit van het Historisch Genootschap en op verzoek nog voor een gezelschap te bekijken.

Tekst en foto: Trudy Wehrmeijer