Leegstand, een doorn in het oog

In tijden van woningnood wil je elke kans benutten om woningzoekenden een huis aan te bieden. Dat dacht de gemeenteraad waarschijnlijk ook toen ze vorig jaar het college attendeerden op honderden leegstaande panden in Zwijndrecht. Dus riepen ze het college op in een motie, te onderzoeken hoe dit aantal te verminderen. Vorig week dinsdagavond kwam het college met de resultaten van het onderzoek.

Aanleiding van de motie was een bericht in de media. Het vertelt het verhaal van een jonge Zwijndrechtenaar die nog ongewild bij zijn ouders woont terwijl zijn droomhuis in de Dr. Plesmanstraat al jaren onbewoond is. Volgens het CBS telde op 1 januari 2025 Zwijndrecht 470 leegstaande panden. Zeventig woningen, twintig bedrijfspanden en tien winkelgebouwen staan langer dan een jaar leeg.

Leegstand niet strafbaar
Aanjager fractievoorzitter Laurents Kleinjan van CU-SGP kreeg de support van de gehele raad en wethouder Robert Kreukniet, portefeuillehouder Bouwen en Wonen, voor de motie. ‘Laat het duidelijk zijn, ook voor het college is leegstand een doorn in het oog.’

Een groot deel van de leegstaande woningen staan in de wijken Euryza, Swinhove De Lus, Koloniënbuurt, Staatsliedenbuurt-Zuid en het voormalig Veilingterrein. De leegstand komt voort uit een verbouwing, sloop of nieuwbouw, zoals bij Euryza. In andere buurten staan de panden leeg in verband met herontwikkeling, zoals bij de Passage, of door het verduurzamen van de woningen. De gemeente noemt dit het verloop van een actieve woningmarkt. ‘Er zijn geen signalen van een grootschalige onbenutte woningvoorraad in Zwijndrecht. En ook niet van structurele verwaarlozing, op een enkele na zoals bij de Dr. Plesmanstraat.’ Deze woning zit vast in een erfenistragedie. De erfgenamen vinden elkaar niet om tot concrete stappen over te gaan. Ondertussen verpaupert het pand. Maar de gemeente heeft geen bevoegdheid de eigenaren tot verkoop te dwingen. Dat ligt bij het Rijksvastgoedbedrijf. Zij dienen een verzoek in bij de rechter voor een vereffenaar, die het pand mag verkopen. Het college heeft hierover hun steun toegezegd. Leegstand an sich is niet strafbaar en hoeft ook niet altijd een probleem te zijn, stelt de gemeente.

De raad wil weten wat dan wel de bevoegdheden van de gemeente zijn en of een leegstandsverordening, naast de landelijke leegstandswet, daarbij zou helpen.

Minder dan gemiddeld
De CBS-cijfers tonen aan dat de leegstand in Zwijndrecht onder het landelijk gemiddelde valt. Zo’n 2,21% van alle gebouwen (woning, winkel en bedrijf) staan leeg, waarvan 0,47 procent langer dan een jaar. Wil een leegstandsverordening standhouden bij de rechter dan moet er sprake zijn van een structurele leegstand, dus langer dan een jaar, van ongeveer 2%. Verder kost het registreren, monitoren en de opvolging meer (geschat op zo’n 100.000 euro) dan dat het oplevert. Daarnaast is de verwachting dat de Leegstandswet eind 2026, begin 2027 wordt aangepast. Waardoor gemeenten meer bevoegdheden krijgen.

Het advies van het college is de wetsverandering af te wachten. In de tussentijd wil het college aan de slag met het uitwerken van een alternatieve aanpak. Zoals het monitoren van leegstand en inzetten op signalen van verwaarlozing en langdurige leegstand. En blijft ze de raad informeren over de stand van zaken rond de wetsverandering en de leegstandsaantallen in Zwijndrecht.

Tekst: Meity Bodenstaff- de Folter