Voor het eerst verplichte ‘waarschuwing’ bij politieke advertenties

Wie de komende weken een krant (zoals deze) of een tijdschrift openslaat, ziet bij advertenties van politieke partijen een speciale “waarschuwing” staan. Het is een strook met de mededeling: ‘Dit is een politieke reclameboodschap in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen’. Politieke partijen in Hendrik-Ido-Ambacht zien er het nut niet van in. 

Het label, dat associaties oproept met de waarschuwing op sigarettenpakjes, is sinds oktober 2025 verplicht in het kader van de Wet Politieke Reclame. En die is weer afgeleid van een Europese verordening, bedoeld om transparantie te vergroten, gerichte advertenties te beperken en manipulatie of buitenlandse inmenging bij verkiezingen tegen te gaan.

“Wij vragen ons echt af wie er zit te wachten op dit soort regels”, zegt raadslid en campagneleider Erik van Hartingsveldt van SGP-ChristenUnie. “Transparantie is belangrijk, maar deze wetgeving schiet door in onnodige bureaucratie. Politieke reclame moet wat mij betreft gaan over mensen, keuzes en de richting van de betreffende politieke partij.” SGP-ChristenUnie zal zich aan de wet houden, zoals dat bij de fractie past, aldus Van Hartingsveldt. “Maar je ziet als kiezer toch aan partijlogo’s en aan de timing en de inhoud van de boodschappen direct dat het een uiting rondom de verkiezingen is? Zo’n label maakt de boodschap niet duidelijker en overigens wel minder fraai.”

‘Regelzucht’
Raadslid Frank van den Elsen, die de campagne van Realistisch Ambacht coördineert, hekelt de ‘EU-regelzucht’ en zegt: “Hiervoor is een enorm systeem opgezet, met een website, een register, een toolkit en ongetwijfeld vele duizenden mensuren in 27 landen. Niet alleen zijn de regels ondoorzichtig, ze zijn ook inconsequent. Wij moeten wel een disclaimer plaatsen op een gekochte advertentie, maar het hoeft niet op een bord langs de weg. Dat is namelijk geen betaalde verspreiding, de gemeente staat toe dat partijen zelf borden plaatsen. Ook op onze flyers hoeft geen label te staan, zolang wij ze zelf bezorgen of uitdelen. Besteden we dat uit, dan moet het weer wel. Wij begrijpen totaal niet welk probleem hiermee wordt opgelost.”

Bij Gemeente Belangen is een soortgelijk geluid te horen. Burgerraadslid en kandidaat-wethouder Robert Stoopman: “Wat ons betreft is dit compleet doorgeschoten wetgeving en dus weggegooid geld. We hebben het hier over gemeenteraadsverkiezingen en dan zou er angst moeten zijn voor manipulatie en buitenlandse inmenging? Heeft Trump zijn pijlen op Hendrik-Ido-Ambacht gericht omdat hij Groenland niet kon krijgen, wordt het nu ‘Make Ambacht Great Again’? Maar in alle ernst, wij voldoen braafjes aan de gestelde voorwaarden en onze uitingen zijn van het label voorzien. Gemeente Belangen is namelijk altijd al transparant!”

Uitzoekwerk
Ook mediabedrijven ervaren gevolgen van de wet. Zij mogen politieke advertenties alleen nog accepteren als partijen een transparantieverklaring overleggen waaruit blijkt dat hun campagne geregistreerd is. “Dit betekent voor ons extra administratie en uitzoekwerk”, zegt Annette de Keizer, media-adviseur bij uitgeverij Xebius, waar De Brug verschijnt. “Politieke partijen hebben er begrijpelijkerwijs vragen over en stellen die aan ons. Wij gaan op zoek naar het antwoord, al zijn wij niet de verantwoordelijke voor deze regels. We willen servicegericht zijn, maar het kost ons tijd die we liever aan de wensen van de klant zouden willen besteden.”

Inzage voor publiek
De nieuwe wet schrijft niet alleen voor dat politieke advertenties gelabeld zijn. Ook moeten adverteerders (dus politieke partijen) “transparantieverklaringen” indienen met gegevens over wie de campagne betaalt, voor welke verkiezing het is en hoeveel geld is uitgegeven. Die verklaringen kan iedereen inzien op www.politiekereclame.nl. Gericht online targeten mag alleen nog met uitdrukkelijke toestemming van ontvangers.

Illustratie: Het waarschuwende label zoals dat sinds kort op alle betaalde uitingen van partijen moet staan.