Verzet tegen recycletarief

Er lijkt geen ontkomen meer aan: huishoudens gaan betalen voor hun huisvuil. “Het recycle-tarief beloont mensen die hun afval goed scheiden”, zegt de gemeente. “Het is een ramp, waarbij afvalarmoede en milieuvervuiling door zwerfafval op de loer liggen”, zeggen veel inwoners. De gemeente stuit op veel weerstand bij de invoering van de variabele afvalstoffenheffing en heeft moeite om er draagvlak voor te krijgen. Een uitgebreide voorlichtingscampagne en het creëren van een collectieve bewustwording met de nadruk op het schetsen van een positief beeld, zijn de gekozen strategieën die de tegenstanders over de streep moeten trekken.

De afvalstoffenheffing is een gemeentelijke belasting. Het is een bedrag dat ieder huishouden moet gaan betalen voor het ophalen en het verwerken van huisvuil. De gemeente Zwijndrecht start op 1 januari 2023 met het recycletarief en zegt dat huishoudens minder afvalstoffenheffing betalen, als zij het afval goed scheiden. Het bedrag bestaat uit een vast en een variabel gedeelte. Het variabele bedrag hangt af van het aantal keer dat de ondergrondse container voor restafval wordt gebruikt en hoe vaak de grijze container wordt geleegd. “Goed afval scheiden betekent minder kosten”, zegt de gemeente. Maar is dat ook zo? Hoe haalbaar zijn de gestelde doelen voor dit beleid en waar kunnen inwoners in de praktijk allemaal mee te maken krijgen?

Gevaar voor volksgezondheid

In gemeenten waar het recycletarief al is ingevoerd, klagen inwoners massaal. Niet alleen over niet-werkende afvalcontainers en foutieve registraties in de app; zij merken vooral de toename van afvaltoerisme, waarbij mensen hun (zwerf-)afval in de natuur dumpen of hun vuilniszakken naar buurgemeenten brengen. Waar dat toe kan leiden, weet de gemeente Dordrecht als geen ander.
Daar heeft afvaldumping in diverse wijken al geleid tot een rattenplaag, met alle gevolgen voor de volksgezondheid van dien. Opengescheurde vuilniszakken met de smerige inhoud over straat verspreid domineren op veel plekken het straatbeeld.
De gemeente Barendrecht heeft inmiddels eieren voor haar geld gekozen en het nieuwe college heeft het recycletarief tot grote opluchting van de inwoners alweer afgeschaft.

Heftige reacties

Op de gemeentelijke voorlichtingspagina van Zwijndrecht op Facebook zijn tal van commentaren te lezen, die er niet om liegen. Zo wijst een inwoner op het voortschrijdend inzicht van andere steden wat inmiddels heeft geleid tot inkeer: “Stond er niet laatst een artikel in de krant dat het afval scheiden in grote steden wordt afgeschaft wegens onzinnigheid en dat de afvalbedrijven het beter kunnen sorteren? Als je mensen laat betalen voor wat ze weggooien, wordt er afval gedumpt.”

Armoede

Niet alleen de zorgen om het dumpen van afval speelt bij de Zwijndrechtenaren. Ook de angst voor ‘afvalarmoede’ speelt hen parten: “Alles word maar duurder. Schandalig dat we moeten betalen voor het afval. Zo werk je zelf in de hand, dat straks het afval op straat beland. Alles is zo vreselijk duur geworden, en nu doet de gemeente er nog een schepje boven op.”

Hygiëne

Het opsparen van afval roept ook vragen op op het gebied van hygiëne en maakt burgers recalcitrant: “Het bij elkaar vegen van zooi op straat of in de poort zullen mensen niet meer doen, omdat dit op je eigen budget komt. Wij komen zelf uit een stad waar dit ook geprobeerd is, met als resultaat dat iedereen het naast de ondergrondse container ging zetten. Er waren op een gegeven moment meer zakken naast dan in de container. En de kattenbakkorrels ga je ook niet een maand opsparen.”
Een verontwaardigde jonge moeder vult daarbij aan: “Dus nu mag ik thuis tussen de stinkende luiers blijven zitten, omdat ik extra betaal als ik ze even in de container wil gooien?”

Verantwoordelijk wethouder Jacqueline van Dongen was wegens de vakantieperiode onbereikbaar voor commentaar.

Tekst: Jacqueline van Dalen