Ondiepe vaarwegen belemmerden de laatste reis naar Ambacht

H.I.Ambacht - Niet alleen de Rotterdamse bruggen, maar ook de aanvankelijk ondiepe vaarwegen waren de oorzaak, dat grote zeeschepen voor verder transport naar de scheepssloperijen in Hendrik-Ido-Ambacht, eerst werden afgesloopt. Dat gebeurde meest aan de Vondelingenplaat, een zandplaat waar de Oude Maas en de Nieuwe Maas samenkomen, maar ook in de Rotterdamse Waalhaven of in de Lek bij de scheepswerf van Leen Smit & Zoon. Twee voorbeelden.

Het allesverwoestende slagschip SMS Oldenburg
Woensdag 22 september 1920. Voor de Nieuwe Waterweg zijn de sleepboten Roode Zee en Zwarte Zee gearriveerd, met het voor de sloop bestemde slagschip SMS Oldenburg. Een slagschip van het dreadnought-type van de Duitse Keizerlijke Marine. Gebouwd in 1909 als antwoord op het meest moorddadige Engelse slagschip HMS Dreadnought, dat in februari 1906 van stapel liep. Om te voorkomen dat de Oldenburg, met een diepgang van bijna 9 m aan de grond zou lopen, werd het schip met gebruik van maximaal hoogwater binnengebracht en afgemeerd aan de Vondelingenplaat. Het is tot dan het grootste oorlogsschip dat ooit de Nieuwe Waterweg, die in 1917 is uitgediept naar 10 m, is binnengelopen. Het schip was na WO I “volgens voorwaarden van de herstelbetalingen van Versailles” aangewezen voor de sloop in Nederland en in juni 1920 aangekocht door Frank Rijsdijk’s Industriële Ondernemingen in H.I. Ambacht. Om de diepgang van het slagschip in overeenstemming te brengen met de beperkte vaarwaterdiepte van de Nieuwe Maas, de Noord en de Rietbaan, werd aan de Vondelingenplaat de hele bovenbouw en het 63,5 mm dikke pantser van het dek verwijderd.

Naar de laatste trossen voor een kansloze nederlaag
Mei 1921. In de Noord, even voorbij het Oostendamse Gat, nadert het casco de scheepssloperij van Frank Rijsdijk aan de Rietbaan. Zonder de verschrikkelijke 12 inch kanons, een roemloos overschot met de volle betekenis van brood uit schroot voor de scheepsslopers van Ambacht.

Het passagiersschip ss Volendam
De Volendam was een machtige tweepijper van de Holland-Amerika Lijn. Gebouwd in 1922 op de werf van Harland & Wolff in Glasgow. Dit stoompassagiersschip met veel luxe en comfortabele degelijkheid, vervoerde tijdens WO II en gedurende de strijd om de Indonesische onafhankelijkheid, meer dan 100.000 militairen. Frank Rijsdijk’s Industriële Ondernemingen kocht het schip op 3 februari 1952. Koopsom: f 800,000,-- gulden, excl. commissie, sleeploon en assurantie. De opbrengst van het hout werd enigszins getemperd door de relingen, die bijna overal waren gekerfd met hartenkreten uit heimwee of verlangen naar huis of geliefde.

Op weg naar het einde 
Maandag 17 maart 1952 arriveerde de Volendam voor een tijdelijke ligplaats in de Lek bij de scheepwerf van Leen Smit & Zoon, nu Royal IHC. Daar werd een gedeelte van de bovenbouw verwijderd. Dit was nodig omdat de diepgang van 24 voet (7,32 m) nog te groot was voor het bevaren van de Noord tot de scheepssloperij in H.I. Ambacht. Eerst 6 juni kon de laatste vaart worden ingezet naar de mokers en de snijbranders van de scheepsslopers van Ambacht.

Foto: Casco SMS Oldenburg in de Noord, nadert de scheepssloperij aan de Rietbaan.

Foto 2: ss Volendam op de tijdelijke ligplaats in de Lek