Het verhaal achter de Kapitein Rietbergenflat

In de afgelopen maanden zijn er nieuwe straatnamen bijgekomen in Zwijndrecht. Iedere naam draagt een geschiedenis met zich mee. Sommige straten bestaan al zo lang dat we nauwelijks nog stilstaan bij hun oorsprong. Zo ligt de Pieter d’Hont fontein op het Pieter d’Hontplein en bevindt het Jeanne Berkelaarpark zich aan de Willem van Oranjelaan, vlakbij waar verzetsstrijdster Jeanne Berkelaar ooit woonde.

Ook de Kapitein Rietbergenflat draagt zo’n bijzonder verhaal. Over deze kapitein schreef zijn kleinzoon, Stef Rietbergen, een boek.

Een kistje vol verleden
Na het overlijden van zijn moeder vond Stef een kistje met documenten. Daaruit bleek dat het familieverhaal dat zijn opa in Buenos Aires zou zijn overleden en begraven, niet klopte. In het kistje zat een rouwkaart en een foto van Kapitein Rietbergen met de Canadese soldaat Larry Richmond. Dit was het begin van een zoektocht die Stef uiteindelijk naar Liverpool leidde, waar zijn opa daadwerkelijk begraven bleek.

Koopvaardij in oorlogstijd
Kapitein Rietbergen was gezagvoerder in de koopvaardij. Weinig mensen weten dat de hele Nederlandse koopvaardijvloot tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gevorderd. Met de invoering van de vaarplicht door Koningin Wilhelmina in juni 1940 kwamen zo’n 32.000 opvarenden onder regeringsgezag. Het duurde tot 1946 voordat zij hun vrijheid terugkregen. Rietbergen zelf maakte dat niet meer mee: hij kwam in februari 1941 om het leven.

Band met Liverpool
Voor Stef betekende zijn zoektocht niet alleen het ontdekken van zijn familiegeschiedenis, maar ook een hechtere band met Liverpool. “Die stad is voor mij nu een bijzondere plek geworden,” vertelt hij. Als groot voetballiefhebber van zowel Feyenoord als Liverpool heeft het bekende lied You’ll never walk alone voor hem inmiddels een diepere betekenis gekregen.

Boek en tentoonstelling
Het boek over Kapitein Rietbergen is in eigen beheer uitgegeven en vormgegeven door Daan Rietbergen, achterkleinzoon van de kapitein. Stef werkte er vijf jaar aan en noemt het schrijven een manier om het oorlogsverleden in zijn familie te verwerken.

Het verhaal van de koopvaardij krijgt inmiddels ook bredere aandacht. Zo is in het Katwijks Museum de tentoonstelling Varen voor Vrijheid te zien, die onlangs is verlengd.
Het boek is verkrijgbaar bij boekhandel Vos & Van der Leer in Zwijndrecht of rechtstreeks via de auteur (s.rietbergen@planet.nl)

Tekst: Chris Moorman