Wilde viooltjes in ‘t gazon

Momenteel verschijnen overal de eerste bloeiende planten weer. Op sommige plekken ziet het geel van het klein hoefblad of speenkruid, terwijl elders de pluimen van groot hoefblad boven de grond uitkomen. In menig gazon en ook langs de singels (bijv. langs de Weteringsingel in Ambacht) zijn in het korte gras ook paarse bloemen van het maarts viooltje zichtbaar. In tegenstelling tot de viooltjes die in de winkel te koop zijn, blijft het maarts viooltje laag bij de grond. De plant vormt bovengrondse uitlopers waarmee het soms flinke oppervlaktes beslaat met zijn ronde bladeren. De plant kruipt als het ware over de bodem en is dus afhankelijk van korte vegetaties. Gazons die vaak worden gemaaid zijn dus geschikt, maar van oudsher komt de soort ook veel voor op kale bosbodems. Omdat ze vroeg bloeien en er nog geen blad aan de bomen zit, kunnen ze volop profiteren van het zonlicht.

Het maarts viooltje is één van de vele soorten van de viooltjesfamilie, waar in Nederland vooral bekend mee zijn door de sierplanten. In het wild komen er echter zo’n tien soorten voor in Nederland, waarvan het maarts viooltje ongeveer de enige is die in onze contreien te vinden is. Zandige akkers vormen bijvoorbeeld de groeiplaats voor het akkerviooltje, terwijl je in de duinen het duinviooltje, maar ook het zandviooltje en ruig viooltje kan vinden. In de Alblasserwaard (een stuk natter en voornamelijk laagveengebied) is de groeiplaats van moerasviooltje en het zeldzame melkviooltje. Buiten Nederland zijn echter over de hele wereld viooltjes te vinden, waarbij in de tropen zelfs bomen tot deze familie behoren.

De kleur van het maarts viooltje is het beste te omschrijven als ‘violet’. Deze betiteling van de typische blauwpaars kleur is dan ook afgeleid van de naam ‘viooltje’, en hebben we aan dit kleine plantje te danken. Het maarts viooltje staat naast zijn kenmerkende kleur ook bekend om zijn welriekende geur. De soort wordt dan ook wel welriekend viooltje genoemd.

Het eigenaardige van viooltjes en ook het maarts viooltje, is dat ze in het vroege voorjaar bloeien en daarnaast zoals dat gebruikelijk is zaaddoosjes produceren. Later in het seizoen bloeien ze echter niet meer, maar ze produceren nog wel zaaddoosjes. De plant bevrucht zichzelf en ondanks dat de bloem zich niet verder ontwikkeld dan een knop, kan hij zich zo wel verder verspreiden. Onderzoek heeft uitgewezen dat de daglengte hierop van invloed is.

Het zal dus niet al te lang duren voordat de maarts viooltjes uitgebloeid zijn en alleen de donkergroene bladeren nog op vallen in het korte gras. En dat is maar goed ook, want het zal niet lang duren voordat de gazons weer met grote regelmaat gemaaid gaan worden. Wat dat betreft zou het veel beter zijn om veel meer gefaseerd te maaien. Dan blijven gemaaide stukken geschikt voor o.a. het maarts viooltje, maar krijgen ook veel andere kruiden een kans om tot bloei te komen! Dat is helaas op de meeste stukken in Ambacht en Zwijn-drecht nog niet het geval.

Heeft u vragen, zelf wat onbekends gezien of andere opmerkingen? Mail me gerust: cornelisfokker@gmail.com