Matthäus-Passion in Dordtse Dom

Een van de indrukwekkendste verhalen ooit, verklankt in meeslepende muziek: de Matthäus-Passion van Bach is volgens velen een meesterwerk. In het verhaal vertelt de componist het lijdensverhaal van Jezus die verraden en gemarteld wordt, waarna hij een eenzame dood sterft. Zo verklankt de Matthäus menselijke en emotionele thema’s waarvan iedereen wel iets herkent. Het verhaal klonk dan ook zaterdag 30 maart in de Dordtse Grote Kerk, uitgevoerd door het Bach Ensemble Amsterdam in samenwerking met Rotaryclub de Zwijndrechtse Waard.

Met het evenement wil de Rotaryclub iets betekenen voor de zwakkeren in onze regio, weet regiovoorzitter Eline van Houten-de Koning. Ze vertelt: “Onze clubafdeling doneert aan talloze initiatieven in de Zwijndrechtse Waard, bijvoorbeeld aan Stichting Leergeld Drechtsteden. Voor onze donaties is geld nodig en dat halen we op met onder meer de uitvoering van de Matthäus-Passion, waarmee we zo’n €10.000,- hebben ingezameld. Dat bedrag besteden we aan twee lokale doelen, namelijk Stichting Maximaal Leven en Stichting Ambachtse Muziekschool. Het eerste doel vormt een groep muzikale gelukbrengers die onder meer ouderen in de Drechtstreek bezoekt. De Ambachtse Muziekschool richt zich op muziekonderwijs voor kinderen en volwassenen in de Zwijndrechtse Waard”.

Dreigend geluid van doodsklokken
Nadat Eline de goede doelen heeft toegelicht, begint het ensemble (koren en orkest) aan de uitvoering. In het openingskoor ‘Kommt, ihr Töchter, helft mir klagen’, wordt het zich ontvouwende drama meteen groots neergezet. De twee koren zijn in dialoog met elkaar en bejammeren de kruisdood van Christus en uiten hun verontwaardiging tegen diens beulen. De teksten verklanken diepmenselijke gevoelens die bij de luisteraar kunnen opkomen als die het drama volgt. In de melodieën klinken lange stijgende en dalende toonladders die tegen elkaar wringen, terwijl de zacht pulserende bassen het dreigende geluid van doodsklokken vertolken. Tussendoor zingen verschillende vertellers citaten van bijvoorbeeld Petrus, Judas, de hogepriester en natuurlijk Jezus.

Bevrijding
Ondanks het lijdensverhaal dat de Matthäus Passion vertelt, is het niet nodig daar zelf verdrietig van te worden. In de Lutherse orthodoxie, waar Bach aanhanger van was, was het ‘not done’ om mee te lijden met Jezus: Jezus is door God naar aarde gestuurd om zichzelf te offeren en daarmee boete te doen voor de zonden van alle gelovigen. Daardoor zou het lijden van Jezus een mens eerder blij moeten maken. Die bevrijding is ook te horen in de laatste aria: ‘Mache dich, mein Herze, rein’.

Herkenning en hoop
Evenals de lutheranen zien veel predikanten in onze regio de hoopvolle aspecten in het passieverhaal. Zo vertelt ds. Piet van Veldhuizen: “Het verhaal laat niet alleen zien wat Jezus meegemaakt heeft, maar vertelt ook wat zoveel mensen meemaken: dat goeden onder de kwaden lijden, dat het leven soms zo wreed is en je er machteloos bij staat. Toch loopt er een pad doorheen; Jezus’ kruisweg ging via chaos, grimmige massa’s en onrecht naar de dood. Vervolgens vertelt het paasverhaal dat Jezus zelfs door de dood heen ging, dus dat het daar niet eindigt. Iets daarvan ervaarde ik afgelopen jaar toen ik in het ziekenhuis terechtkwam met een levensbedreigende aandoening. Hoewel ik nu gelukkig uit de gevarenzone ben, blijf ik me sterk bewust van mijn kwetsbaarheid. Daar kan ik mee leven, want ik heb in deze periode een intense verbondenheid ervaren met hemel en aarde. Zo chaotisch als het soms allemaal was; er liep een pad doorheen. Dat biedt hoop, in welke crisis je ook belandt”.

Tekst en foto: Jan-Willem Schneider