Herinnering en respect: Bezoek uit Japan versterkt herdenkingsmoment in Zwijndrecht

Afgelopen woensdag stond Zwijndrecht in het teken van herinnering en respect voor degenen die een blijvende indruk hebben achtergelaten in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Zwijndrecht. In aanloop naar de herdenking van tachtig jaar vrijheid gebeurt er al veel, maar soms doet zich een bijzonder moment voor dat extra betekenis geeft aan deze herdenking.

Groeten van Leo
Dit bijzondere moment was het bezoek van de vertaalster van het boek Groeten van Leo, geschreven door Martine Letterie. Dit boek vertelt het verhaal van Leo Meijer, die als kind werd afgevoerd naar de vernietigingskampen. Onlangs is het boek ook in het Japans vertaald door Etsuko Nozaka.

Burgemeester Leon Anink ontving de delegatie
Samen met Martine Letterie bezocht Etsuko Nozaka het gemeentehuis van Zwijndrecht, waar zij werd ontvangen door burgemeester Leon Anink. In gezelschap van Frans en Hilde Meijer bezochten zij de voormalige raadzaal van het gerestaureerde raadhuis. Hier kon Etsuko met eigen ogen zien waarover zij in haar vertaling had geschreven. Deze raadzaal was de laatste verblijfplaats van de Zwijndrechtse Joden die destijds werden afgevoerd naar de vernietigingskampen. Slechts één persoon, de heer Meijer van de Veer Apotheek, keerde levend terug.

Vredespaal
Op weg naar de raadzaal werd stilgestaan bij de vredespaal met Japanse oorsprong, die nu een vaste plaats heeft binnen de jaarlijkse herdenking van het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië.

In de raadzaal werd uitgebreid stilgestaan bij de elementen die in het boek Groeten van Leo worden genoemd en bij de plaquette ter herdenking van hen die niet zijn teruggekeerd.

Veerplein
Na de plechtigheid in het raadhuis kregen Frans en Hilde Meijer, samen met Etsuko en Martine, een rondleiding door het oude raadhuis. Vervolgens bezochten zij het Veerplein, waar de Veer Apotheek was gevestigd en waar de familie Meijer woonde. Ter nagedachtenis aan hen liggen daar nu Stolpersteine.

Wandeling langs stolpersteinen
Binnenkort wordt er een wandeling georganiseerd langs alle Stolpersteine in Zwijndrecht. Frans en Hilde, kinderen uit het tweede huwelijk van hun vader na de oorlog, zijn altijd aanwezig bij deze herdenkingsmomenten. Frans Meijer geeft regelmatig lezingen en lessen over de geschiedenis van zijn familie. Martine Letterie speelt hierin ook een actieve rol; haar boek Groeten van Leo wordt veel gebruikt in het onderwijs en combineert een verhalende stijl met dagboekfragmenten die goed aansluiten bij scholieren.

Voedselbonnen
Groeten van Leo is nu ook in Japan verkrijgbaar, waardoor de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en de ervaringen van Leo Meijer ook daar bekend worden. Voor Etsuko, Martine, Frans en Hilde was de rondleiding een bijzonder moment, mede omdat deze hen langs de plaquette van de voedselbonnenroof leidde. Tijdens rondleidingen valt vaak op dat jongeren zich moeilijk kunnen voorstellen dat men destijds voedselbonnen nodig had om boodschappen te doen. Met de huidige conflicten in de wereld is het een goed moment voor reflectie en bewustwording van de impact van oorlog.

Tekst: Chris Moorman