Inlevering blikjes en flessen moet beter

Holle Bolle Gijs, kent u hem nog? De gulzige veelvraat in een groot familiepark. Zijn enige taak is bezoekers te verleiden papierresten in zijn gapende mond te mikken. Het werkt. Net zoals de statiegeldregeling die een paar jaar geleden van kracht ging. Naast de plastic flessen kwam er ook een inruilregel op blikjes. Er wordt enthousiast verzameld en ingeleverd. Toch is het wettelijke inzamelingsdoel van 90% weer niet gehaald. Een belangrijke doelstelling omdat Nederland in 2030 het gebruik van grondstoffen wil halveren en in 2050 een geheel circulaire economie wil hebben.

Vorig jaar zijn we blijven steken op 70%. In praktijk betekent dit, dat er 70% minder plastic flesjes en blikjes op straat liggen. Maar ook dat de afgelopen 3 jaar ruim € 370 miljoen aan statiegeld niet is uitgekeerd. Dat blijft liggen bij de producenten. Daarom kijkt staatssecretaris Chris Jansen (OV en Milieu) vooral naar Stichting Verpact. De organisatie die verantwoordelijk is voor de inzameling en recycling van verpakkingen. Volgens Jansen staan zij aan de lat om de 90% te halen.

Hester Klein Lankhorst, voorzitter Raad van Bestuur Verpact op LinkedIn: “Het raakt me dat soms wordt beweerd dat wij als stichting het niet-geclaimde statiegeld op de plank zouden laten liggen. Er moet worden geïnvesteerd in het onderhoud, de verbetering en uitbreiding van het systeem. Alleen al in 2024 is € 162 miljoen geïnvesteerd, terwijl er in dat jaar € 132 miljoen niet-geclaimd statiegeld was. Het verschil is bijgedragen door de producenten.”

Holle bolle Gijs in het kwadraat 
Met de komst van de bulkmachine is het innameproces versneld. Bij deze statiegeldmachine kan je in één keer 100 statiegeldflesjes en -blikjes inleveren. Daardoor vind je deze machines, Holle Bolle Gijs in overtreffende trap, vooral in grote supermarkten en op sommige treinstations in de grote steden. De bulkmachine draagt zeker bij tot een hogere inlevermotivatie. Maar niet elke ondernemer zit te wachten om een inzamelingspunt voor flesjes en blikjes te worden. Omdat de kleinere ondernemers simpelweg geen ruimte hebben voor zo’n grote bulkmachine.

Innameplicht
Bij de start van het statiegeldsysteem op 1 juli 2021 gaf Verpact aan dat er 12.000 inleverpunten nodig zijn. Daarom wil de Inspectie Leefomgeving en Transport dat er vóór 1 januari 2027 minimaal 5.400 extra inleverpunten bijkomen.

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft Jansen dat hij de mogelijkheid van een innameplicht wil onderzoeken. Ook overweegt de staatssecretaris sapflessen te betrekken in het statiegeldsysteem maar plastic zuivelflessen buiten beschouwing te laten. Wanneer op nieuwjaarsdag 2027 het inzamelingsdoel van 90% niet wordt gehaald, riskeert Verpact een dwangsom die kan oplopen tot in de miljoenen.

Reacties uit Ambacht en Zwijndrecht
De Vereniging Ambachtse Ondernemers (VAO) heeft samen met de gemeente een Actieplan Lokale Economie opgesteld waarbij ook duurzaamheid een belangrijk speerpunt is. De VAO ziet mogelijkheden voor ondernemers om zich vrijwillig aan te melden als innamepunt. Maar erkent ook dat kleinere ondernemers, zoals horecazaken, extra kosten en organisatorische lasten kunnen ervaren. Bijvoorbeeld, het terugbetalen van statiegeld aan klanten tijdens drukke momenten kan logistiek uitdagend zijn. Het is belangrijk dat het beleid rekening houdt met de capaciteiten en middelen van verschillende ondernemers om een evenwichtige en haalbare uitvoering te waarborgen.

Bij afhaal- en bezorgrestaurant Donor City Zwijndrecht in Winkelcentrum Walburg is naast de zitplekken, de toonbank en de koeling met blikjes frisdranken weinig ruimte voor iets anders. De twee eigenaren beamen de ruimtegebrek en merken op: “In de supermarkten bij de twee ingangen van het winkelcentrum kunnen de mensen hun blikjes inleveren. Een echte noodzaak voor een inzamelingsapparaat in ons restaurant, is er volgens ons daarom niet.”

Staatssecretaris Jansen onderzoekt met belanghebbenden hoe zij vorm kunnen geven aan de inname plicht, zonder dat dit leidt tot disproportionele lasten voor (kleine) ondernemers. Volgend jaar wil hij de Tweede Kamer hierover informeren.

Tekst en foto: Meity Bodenstaff- de Folter