Vrouw-zijn krijgt nog steeds onvoldoende juiste zorg

Vrouwen zijn anders dan mannen. Van binnen en van buiten. Toch hebben dokters lange tijd de gezondheid van vrouwen gebaseerd op de kennis van het mannelijke lichaam. Late of foutieve diagnose leidt tot persoonlijk leed en maatschappelijke kosten door hogere zorguitgaven, ziekteverzuim en verminderde participatie. Recent heeft het Ministerie van Welzijn en Sport de gezondheid, het Nationale Strategie Vrouwengezondheid 2025-2030 uitgebracht. Volgens het ministerie is het rapport een kompas dat richting geeft aan bestaande en toekomstige inspanningen op het gebied van vrouwengezondheid.

Het Nationale Strategie Vrouwengezondheid is opgebouwd rond drie thema’s: gericht onderzoek stimuleren en de resultaten breed beschikbaar maken. Het verbeteren van de zorgpraktijk, zodat vrouwen sneller de juiste diagnose en behandeling krijgen en passende ondersteuning ontvangen. En het vergroten van de aandacht voor vrouwengezondheid en het bevorderen van samenwerking tussen betrokken partijen.

Het verschil
In een interview met de Vrije Universiteit Amsterdam, vertelt Petra Verdonk van de Nederlandse Vereniging Gender en Gezondheid: ‘Er wordt onvoldoende rekening gehouden met sekse- en gendergerelateerde verschillen. Een hartinfarct geeft bij een vrouw andere symptomen dan bij een man en wordt daardoor vaak gemist. Daarnaast wordt er juist wel verschil gemaakt waar het niet hoort: zoals bij pijnbehandeling. Onderzoek toont aan dat vrouwen vaker worden weggestuurd met psychologische verklaringen als ze zich bij een arts melden met pijn. Geen bloedonderzoek, geen verdere testen. Vrouwen van kleur hebben het helemaal zwaar: zij krijgen nóg minder pijnstilling. Uit studies blijkt dat er vooroordelen bestaan over mensen met een donkere huid: zij zouden minder pijn voelen.’

Verdonk legt de oorzaak bij de beperktheid in de opleiding. Artsen worden niet getraind om genderspecifieke verschillen te herkennen. In hun praktijk hanteren dokters onbewust de mannelijke norm, wat desastreuze gevolgen kan hebben. Maar ze is ook hoopvol naar de toekomst. ‘De nieuwe generaties artsen en onderzoekers stellen kritische vragen en eisen verandering. Vooral op het gebied van hart- en vaatziektes wordt meer onderzoek gedaan naar vrouwelijke symptomen. Er zijn ook nieuwe initiatieven zoals onderzoeksprogramma’s die zijn gericht op vrouwengezondheid, maar we hebben nog een lange weg te gaan.’

Meer nodig dan bestaande initiatieven

WOMEN Inc. is een belangenorganisatie die sinds 2005 de emancipatie van vrouwen in Nederland wilt versnellen. Zij richten zich op; geld, werk, gezondheid en beeldvorming. In een reactie op het rapport van het ministerie schrijven zij: ‘Elke inspanning die het ministerie doet op vrouwengezondheid is een stap vooruit. Maar een Nationale Strategie Vrouwengezondheid vraagt veel meer dan een opsomming van bestaande initiatieven.’

De belangenorganisatie merkt onder andere op dat de strategie zich vrijwel richt op vrouwspecifieke gezondheid. Focus op vrouwsensitieve gezondheid -ziekten die zowel bij mannen als vrouwen voorkomen maar bij mannen en vrouwen op verschillende manieren tot uiting komen- ontbreekt.

Daarnaast concluderen ze dat het overwegend een opsomming van bestaande initiatieven bevat en er geen extra budget is vrijkomt. Bijvoorbeeld voor een coördinator, gezant of regeringscommissaris met ondersteunend bureau. Die er dus niet komt.

Doorbreek het
Het is ook waar dat vrouwen vaak (te) lang wachten voordat ze naar de huisarts gaan. ‘Ach ik word ook een dagje ouder’ of ‘ik heb het gewoon te druk’, wordt er gezegd. Waarmee lichamelijke klachten worden gelinkt aan omgevingsfactoren. Hierdoor kunnen ook belangrijke diagnoses worden gemist.

Alles bij elkaar opgeteld is het zoals vrouwenspecialist Petra Verdonk en Daniëlle Jansen, minister bij Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zeggen:’ We hebben nog een weg te gaan.’

Tekst: Meity Bodenstaff- de Folter