Een ratten- of mensenprobleem?

We zien ze niet graag, eigenlijk liever helemaal niet. Maar ze zijn in opmars. Wanneer je de termen: opmars, rat en Nederland googelt, krijg je een lijst aan nieuwsartikelen met plaatsen waar dit dier zoal is gespot. Ridderkerk, Eindhoven, Enschede, Rijswijk, Rotterdam, Amsterdam. Ongetwijfeld is de lijst nog langer. In 2024 kreeg onze hoofdstad 6800 meldingen binnen, 600 meer dan het jaar daarvoor.  Ook in Zwijndrecht laat de bruine rat zich vaker overdag zien. 

De bruine rat, waarover de meeste meldingen gaan, vind je in huizen, kelders, schuren, in de tuin of bij het water. Via de bacteriën die ze meedragen in hun speeksel, sterk ruikende urine en ontlasting (keutels) kunnen ze ziektes doorgeven. De meest bekende zijn; de ziekte van Weil, het hantavirus en de pest. Eén rat kan snel leiden tot een plaag. Een beginnende rattenplaag ontdekken is lastig omdat het nachtdieren zijn. Als je overdag een rat spot, is het vrijwel zeker dat zijn familieleden niet ver weg zijn.

Sociaal
Ratten zijn sociale dieren, dat betekent dat ze graag onder de mensen zijn. Dat wil niet zeggen dat waar mensen wonen of werken er vanzelfsprekend ratten leven. Daarvoor zijn een paar randvoorwaarden nodig. Zoals over-bebouwing, dat de leefomgeving en bewegingsvrijheid van dieren steeds beperkter maakt. Ratten hebben scherpe neuzen en worden aangetrokken door voedselgeuren in afvalzakken. Of door etensresten in de natuur, zoals oud brood dat is blijven liggen dat bedoeld was voor de eendjes. Ook het verbod uit 2017 op het gebruik van rattengif kan een oorzaak zijn voor de populatiegroei van de rat.

Mark Colin (62), eigenaar van het eenmansbedrijf Marandor Pest Control, kreeg vorige maand nog de opdracht een rattenplaag te verwijderen bij een bedrijf in Zwijndrecht. ‘Behalve verwijderen moeten we de ratten ook weren, zodat ze wegblijven. Nadat we de ratten hadden opgeruimd, heb ik een geurpaal bij het bedrijf geplaatst. We bedekken de geurpaal met een speciale vloeistof die een brandlucht afgeeft. Elk dier is bang voor vuur en vermijdt instinctief de gevarenzone. Het is een ecologische en diervriendelijke manier om dieren te weren. Het kan zelfs ingezet worden tegen wolven.’
De geurpaal en speciale vloeistof is een uitvinding van Colin. Beschikbaar voor bedrijven en particulieren en kost een paar tientjes.

De Lus
Bezorgde wijkbewoners van De Lus vinden dagelijks zwerfafval op de parkeerplaatsen, naast afvalcontainers, in de sloten, tuinen en natuur. ‘De overlast komt hoofdzakelijk van flatgebouw De Lus en de dealers die hier ’s avonds in ons parkje de boel vervuilen’, zegt een alerte bewoner. ‘Elke ochtend komt HVC de zakken ophalen die naast de afvalcontainers staan. Maar niet in het weekend. Maandagochtend staat het vol met vuilniszakken. In het parkje staan prullenbakken maar die staan daar volgens mij voor spek en bonen. Pizzadozen, sigarettenpakjes en blikjes bier worden op de grond gegooid of verdwijnen in de bosjes of in het water. Als ik mijn hond uitlaat zie ik de muizen en ratten lopen, ook overdag.’

Samenwerking
‘Willen we ratten bestrijden en weren dan moeten gemeente, woningbouw en inwoners samenwerken’, zegt Colin. ‘Laatst was ik bij een oudere dame, die helemaal in paniek was. Als extra service heb ik alle gaten en openingen waar muizen en ratten door kunnen kruipen in haar huis dicht gemaakt. Daar zou de verhuurder van de woning in moeten voorzien. De gemeente zou beter en strenger moeten handhaven tegen vervuilers, die afval in de openbare ruimte dumpen. Het is fijn dat we afval scheiden, maar soms hangen de plastic afvalzakken uren aan palen in de brandende zon. Een afgesloten container is een veel hygiënischere oplossing.’

Onze alerte bewoner bij de Lus zie je regelmatig vuil rapen in de omgeving. Samen met zijn directe buren houden ze de omgeving zo schoon mogelijk. ‘Verlichting bij het parkje en een extra ondergrondse afvalcontainer bij de flat zou helpen. Wat ook niet meewerkt is dat de restafvalcontainer, glasbak-, plastic- en papiercontainer veel te ver uit elkaar liggen. Het is gemeld bij de gemeente, zij zijn nu aan zet.’ 

Tekst: Meity Bodenstaff- de Folter