Statushouder uit bijstand is winst

Tekst en foto: Trudy Wehrmeijer

De betaling door de gemeente van een medewerkster van Vluchtelingenwerk, die zich de afgelopen jaren bezig hield met het bevorderen van participatie door statushouders lijkt per januari 2026 te stoppen. Dat heeft een ambtenaar tegen de medewerkster gezegd. Daarmee zou ook de coördinatie eindigen van vrijwilligers die als arbeidscoach meehelpen om statushouders aan betaald werk te helpen.

Bij navraag naar dit bericht komen drie oude oer-Hollandse spreekwoorden naar boven. De eerste: ledigheid is des duivels oorkussen. Oftewel het toch vrij algemeen levende gevoelen dat het beter is om iets omhanden te hebben dan de hele dag niks te doen. Tamara Breugem van Vluchtelingenwerk legde de afgelopen jaren contacten met organisaties en verenigingen in H.I.Ambacht om zo statushouders als vrijwilliger in te zetten bij onder meer De Buuf, het zwembad, voetbalvereniging en bibliotheek. “Ik heb contacten bij de lokale organisaties en met de mensen die iets zoeken en zo probeer ik matches te maken. Soms moeten mensen ook beginnen met vrijwilligerswerk om te kunnen doorgroeien naar betaald werk”. Het project lijkt ook prima te passen bij de missie van burgemeester Van der Giessen, die er vaak op hamert dat de Ambachtse samenleving meer vrijwilligers nodig heeft.

Eén van de vrijwillige arbeidscoaches rondom het project, die niet met zijn naam in de krant wil, stelt dat participatie niet zou moeten ophouden bij vrijwilligerswerk maar dat het streven zou moeten zijn om mensen naar betaald werk te leiden. “Er is een handvol vrijwilligers, die hun kennis, kunde en netwerk gratis inzetten om statushouders een op een daarbij te begeleiden. Als het lukt om mensen naar werk te leiden, dan is dat niet alleen fijn voor de mensen zelf maar scheelt de gemeente ook geld. Een alleenstaande statushouder in de bijstand kost op jaarbasis de gemeente 20.500 euro, een echtpaar 26.500 euro. Als hij of zij hun eigen geld verdienen is dat pure winst voor de gemeente”. Hier komt het tweede spreekwoord aan de orde: Een spiering uitgooien om een kabeljauw te vangen. Het inhuren van Tamara Breugem kost de gemeente jaarlijks 57.000 euro. Als het onder haar coördinatie lukt om via de enthousiaste vrijwilligers op jaarbasis drie statushouders aan betaald werk te helpen, dan is de gemeente al voordeliger uit. Zijn het er meer, dan is dat dus pure winst. Stoppen met de coördinatie lijkt dus – en daar is het derde spreekwoord – op ‘het kind met het badwater weggooien”.

De vrijwillige arbeidscoach met wie De Brug sprak legt uit dat een bijstandsgerechtigde de plicht heeft om werk te zoeken. “Maar voor iemand die hier net woont en de taal nog niet voldoende spreekt is dat een vrijwel onmogelijke opgave. Ik heb iemand met een goede financiële achtergrond onder mijn hoede, iemand die in zijn thuisland een schildersbedrijf heeft gehad, een technisch iemand die als automonteur of liftmonteur aan de slag zou willen, een verpleegkundige. Ik bel rond in mijn netwerk of die mensen eens op gesprek zouden mogen komen, vertel ze hoe solliciteren hier in zijn werk gaat en moet soms verwachtingen bijstellen. Maar uiteindelijk hoop ik ze aan betaald werk te kunnen helpen”.  De sollicitatietraining die een groepje statushouders onlangs kreeg in de door IFC ter beschikking gestelde ruimte is daarbij ook een steuntje in de rug.

De betrokken vrijwillige coaches doen een dringend beroep op de wethouder en de coalitiepartijen om het participatieproject voort te zetten. “Coaching naar arbeid helpt niet alleen de betrokken statushouders, maar is voor de gemeente financieel gezien ook gunstiger”. De plaatselijke PvdA-fractie ondersteunt dit. Burgerraadslid Naeim Safaye, zelf 10 jaar geleden uit Syrië gevlucht en inmiddels perfect Nederlands sprekend, pleit voor een duidelijke doelstelling aan Vluchtelingenwerk. “Spreek af dat zij met hulp van de vrijwillige arbeidscoaches bijvoorbeeld maandelijks één statushouder naar betaald werk leiden. Dat versnelt de integratie van mensen, vermindert de afhankelijkheid van uitkeringen en daarmee de kosten voor de gemeente”. 

Inmiddels heeft de gemeente laten weten het project om statushouders in de maatschappij te laten participeren per 1 januari 2027 te willen beëindigen. De arbeidscoaching kan dus nog een jaar doorgaan. Zie het bericht van de gemeente hieronder:

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht stopt met de participatiecoach voor statushouders

Statushouders in Hendrik-Ido-Ambacht kunnen, aanvullend op de diensten van de SDD, door een Participatiecoach begeleid worden naar (vrijwilligers)werk. Dit wordt uitgevoerd door Vluchtelingenwerk. Per 1 januari 2027 gaat er een aanpassing van de Participatiewet in. Dat is ook het moment dat de gemeente Ambacht stopt met deze extra ondersteuning. Door een misverstand bij de gemeente is onbedoeld naar Vluchtelingenwerk gesproken over 2026.

Wat doet een participatiecoach voor statushouders?
De participatiecoach voor statushouders richt zich op de begeleiding van statushouders naar (vrijwilligers)werk. De participatiecoach en vrijwilligers van Vluchtelingenwerk ondersteunen de statushouders. Na het opstellen van een persoonlijk plan van aanpak worden er verschillende activiteiten uitgevoerd. Zoals het maken van een CV en het leggen van contact met potentiële (vrijwilligers)werkplekken.

Aangepaste Participatiewet
De aangepaste Participatiewet gaat vanaf 1 januari 2027 in. De vernieuwde wet biedt meer ruimte voor maatwerk, verruiming van de doelgroepen en stimuleert ook andere vormen van participatie. De gemeente Ambacht bekijkt wat de aanpassingen in de Participatiewet gaan betekenen, inclusief voor de doelgroep statushouders.