Nog Steeds Paraat

Eén van onze vrijwilligers zag in het brandweermuseum in Borculo de oude brandweerauto van Hendrik-Ido-Ambacht. Wat bijzonder, zo ver van ons dorp. Mede door de huidige bosbranden in de wereld, bracht mij dat op het idee om me eens te verdiepen in de bestrijding van brand.

Vroeger
Als er vroeger brand was, moest iedereen zelf maar zien dat hij op tijd vluchtte. Om de brand te blussen, mocht je blij zijn met hulp van de buren.
Rond 2000 v Chr. werd in het oude Rome onder keizer Augustus de eerste georganiseerde brandweer opgericht, de zogenoemde Vigiles. Deze brandweermannen (ja mannen) gebruikten emmers water die via een menselijke keten naar het vuur doorgegeven werden, omdat brandslangen nog niet bestonden. Deze methode is eeuwenlang gebruikt en was zeer effectief.
Men woonde vaak in huizen van hout met rieten daken met pek als afdichtmiddel en kookte op open vuur. En een blikseminslag wilde ook wel gevolgen hebben.

Middeleeuwen
In de middeleeuwen bleven branden een groot gevaar opleveren. Soms brandde een groot deel van een stad af. Steden stelden daarom regels in, zoals een verbod op open vuur in houten huizen en er werden brandwachten in het leven geroepen die ‘s nachts patrouilleerden. Iedereen in de stad moest meewerken om de brand te blussen, want er was nog steeds geen echte brandweer.
In het archief van het historisch genootschap bevindt zich een lijst van brandgereedschappen die er in 1839 in ons dorp aanwezig waren. (genealogie nr 14, ook op de website te vinden). Hierop zijn de Stehouwers, van der Giessens, Nugterens en andere bekende namen in ‘t Ambacht weer volop aanwezig met de hun beschikbare gereedschappen, zoals emmers, haken en ladders.
(Interessant is dat hierin ook de andere naam voor het Sandelingen Ambacht genoemd wordt, namelijk het Adriaan Pieters Ambacht.)

Vroege moderne tijd
Begin 1700 werd de eerste brandspuit uitgevonden en dat vergemakkelijkte het blussen zienderogen. U kent vast de naam Jan van der Heyden wel, de eerste brandweercommandant van de Amsterdamse brandweer, die die brandspuit uitvond. Ook maakte hij het blussen efficiënter door te vertellen wat de beste manier was om een brand te blussen.

Brandweer in Hendrik-Ido-Ambacht
Met de uitvinding van pompen en blusapparatuur ontstonden de eerste brandweerkorpsen.
Zo werd ook in ons dorp het eerste brandweerkorps in 1953 opgericht met de naam “Steeds Paraat” en Jan Zimmerman was de eerste brandweercommandant van dit korps.
De eerste brandweerkazerne stond, u raadt het misschien, in de Jan van der Heydenstraat! De huidige kazerne staat in de Volgerlanden en is te zien vanaf de Krommeweg.

Wat er ook veranderde bij de brandweer, het doel is altijd hetzelfde gebleven: het beschermen van mensen, dieren en eigendommen tegen brand.

NB Over de brandweer in ons dorp kregen we onlangs 3 plakboeken. We hadden al het jubileumboek van 2003 en de aanvulling 2003-2013. Hierin kan je zien en lezen wat ze allemaal deden: Van brandblussen, auto’s openzagen, omgevallen bomen verzagen, een paard uit de sloot takelen tot wateroverlast wegpompen. Al deze boeken en nog veel meer is in ons documentatiecentrum in te zien.

Alie Tas