Geschiedenis achter Zwijndrechtse kapiteinsflats in Denkboek

Op dinsdag 28 januari werd het Denkboek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei gepresenteerd in het Katwijks Museum. Het eerste exemplaar werd aangeboden aan de kinderburgemeester van Katwijk.

Namens het Nationaal Comité sprak bestuurslid Rocky Tuhuteru het welkomstwoord en overhandigde hij het eerste exemplaar aan Lucas van Duijvenbode, kinderburgemeester van Katwijk. Hij was hierbij aanwezig samen met de kinderraad van Katwijk. Samen met burgemeester Nathanaël Middelkoop gingen zij in op de inhoud van het Denkboek.

De Zwijndrechtse connectie
Een delegatie uit Zwijndrecht van het Comité 4 en 5 mei en de vicevoorzitter van de gemeenteraad waren op uitnodiging bij deze bijeenkomst aanwezig. De link met Zwijndrecht is te vinden in de straatnamen van de Zeeheldenbuurt. In het Katwijks Museum is momenteel de expositie Varen voor Vrijheid te zien, waarin aandacht wordt besteed aan de rol van de koopvaardij tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ineens soldaat
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden matrozen ingelijfd bij het Nederlandse leger en daarmee soldaat. Pas in 1946 werden de overlevenden ontslagen uit de militaire dienst en werden zij weer matroos. De Zwijndrechtse connectie zit in de koopvaardijkapiteins die in Zwijndrecht een eigen straatnaam hebben gekregen.

Tragiek
In het Denkboek, dat gratis verkrijgbaar is als lesmateriaal voor groep 7 en 8, staat een stripverhaal over de reis van Nico Hoogendam. Hij voer op de MS Zaandam onder leiding van kapitein Stamperius, naar wie de Stamperiusflat is vernoemd. Het schip werd getorpedeerd; slechts vijf opvarenden overleefden.

Overleven op een vlot
Nico Hoogendam dreef 83 dagen op zee op een vlot. Van de vijf overlevenden wisten uiteindelijk slechts drie deze tocht te doorstaan. Zij deelden hun voedsel en vingen vogels en vissen om in leven te blijven. Na 83 dagen werden zij opgepikt door een passerend schip, nadat zij ongeveer 2.667 kilometer op zee hadden afgelegd.

Varen voor vrijheid
De kapiteinsflats in Zwijndrecht dragen namen die direct verbonden zijn met de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. In de expositie Varen voor Vrijheid worden twee van deze kapiteins uitgelicht: kapitein Stamperius en kapitein Rietbergen. Over beide kapiteins zijn boeken verschenen die tijdens de expositie te bekijken zijn. Het boek over kapitein Rietbergen is ook in Zwijndrecht verkrijgbaar bij Vos & Van der Leer.

Complete geschiedenis
Het Denkboek is een jaarlijkse uitgave voor groep 7 en 8, maar is ook toegankelijk voor een breder publiek. Op overzichtelijke wijze beschrijft het boek alle aspecten van de Tweede Wereldoorlog: van het begin van de oorlog en het internationale conflict, tot de gebeurtenissen rond Curaçao, het verzet, Nederlands-Indië, de bezetting van Indonesië, de Birma-spoorweg en het einde van de oorlog met de atoombommen en de capitulatie van Japan.

De Boeg
Voor de koopvaardij staat in Rotterdam het monument De Boeg, opgericht in 1957. Voor het Nationaal Comité vormen de kapiteinsflats in Zwijndrecht eveneens een monument, omdat de koopvaardijkapiteins die door het leger werden ingelijfd als helden ten onder zijn gegaan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren meer dan 4.200 zeelieden het leven terwijl zij voeren voor vrijheid.

Margot Pijl
De expositie in Katwijk laat duidelijk zien wat de rol van de koopvaardij was tijdens de oorlog. De kinderburgemeester en de kinderraad kregen aansluitend een rondleiding met uitleg. Uit handen van Stef, kleinzoon van kapitein Rietbergen, ontving Margot Pijl van het Zwijndrechtse Comité 4 en 5 mei het eerste exemplaar van het Denkboek voor Zwijndrecht.

Tekst en foto: Chris Moorman