Code oranje voor de vogels

Regio - De sneeuwvlokjes afgelopen week waren niet alleen het begin van een hoop winterpret, maar voor vogels was het ook het moment om zo snel mogelijk op de wieken te gaan. Afgelopen week gingen met name de vogelsoorten die hun voedsel op de grond zoeken massaal op de vlucht. Met een laag van 20 centimeter sneeuw is het immers onmogelijk om bij het voedsel te komen, zodat bijvoorbeeld ganzen massaal naar het zuiden trokken.

Naast de wegtrek van ganzen, waren ook de veldleeuweriken opvallend onderweg afgelopen. In groepjes van tientallen vogels zag ik ze over Ambacht naar het zuiden trekken. Bruin vogeltjes, iets kleiner dan een spreeuw en in ongeordende groepen trokken ze richting de warmte. Veldleeuweriken brengen normaal gesproken in Nederland de winter door in akkerbouwgebieden, waar ze voedsel zoeken op de percelen. Ze eten voornamelijk zaden, maar ook blaadjes en andere delen van planten. Deze voedselbron was met een laag sneeuw onbereikbaar geworden, zodat ze geen andere keuze hadden dan te vluchten.

Ook een deel van de waterpiepers was op trek geslagen. Deze soort overwintert in de Zwijndrechtse Waard op akkers, waar ze op spruitenakkers tussen de rottende bladeren op insecten foerageren. Ook voor hen was het vinden van voedsel veel lastiger, maar een gedeelte van de vogels is wel gebleven. Langs slootkanten, in niet dichtgevroren water en onder de staande spruiten vonden zijn nog plekjes waar ze zonder sneeuw hun gang konden gaan. Uiteindelijk proberen de meeste soorten het toch zo lang mogelijk uit te zingen, om wegtrek (met alle gevaren onderweg) te voorkomen. Maar ook dat blijft een gokje natuurlijk, want als het wel kouder wordt en je alsnog moet vertrekken, is de kans aanwezig dat je in een slechtere conditie moet gaan…

Vanwege de warmere winters in Nederland blijven steeds meer soorten hier. Wanneer de temperaturen hoog zijn en de sneeuw zonder vorst of sneeuw verloopt, zoals tegenwoordig normaal zo is, dan spinnen ze daar garen bij. Het scheelt veel verlies van energie, voorkomt gevaren tijdens de trek en in het voorjaar zijn ze al dichtbij de broedgebieden om de beste plekjes uit te zoeken. Echter, als de vorst invalt gaat er een streep door de rekening en kan je die keuze zomaar met de dood moeten bekopen.

Een deel van de vogels gaat dan ook niet gelijk op trek, maar past bijvoorbeeld het gedrag aan. Veel meeuwen die normaal op de weilanden op regenwormen foerageren, trokken afgelopen week massaal naar de kust en naar de steden. Daar is ook voedsel te vinden zonder dat er sneeuw in de weg zit. Ook trekken veel vogels naar de bebouwde kom, om daar in tuinen hun voedsel te zoeken. Echter, een deel van de vogels heeft geen keuze en moet de vlucht nemen, als ze dat niet al eerder hadden gedaan. Wat dat betreft is het voor vogels prettig dat de temperaturen weer stijgen en ze weer makkelijk naar voedsel kunnen zoeken.

Heeft u vragen, zelf wat onbekends gezien of andere opmerkingen? Mail me gerust:
cornelisfokker@gmail.com