‘Wees nieuwsgierig en raadpleeg veel bronnen’

De Dag van de Huis-aan-huiskrant zet lokale nieuwsmedia in de schijnwerpers. Elk jaar op 1 juli staan uitgevers stil bij de rol van hun huis-aan-huiskrant binnen het veelkleurige medialandschap. Voorzitter Amma Asante van het Commissariaat voor de Media vertelt over het belang van onafhankelijke, betrouwbare en pluriforme nieuwsmedia in Nederland. ‘Ook de lokale krant moet inwoners onafhankelijk en betrouwbaar nieuws voorschotelen.’

Veel lokale uitgevers zijn aangesloten bij de Nederlandse Nieuwsblad Pers (NNP), een branchevereniging die hun belangen sinds 1945 vertegenwoordigt. De NNP hecht waarde aan de Dag van de Huis-aan-huiskrant en wijst lezers op het belang van een onafhankelijke en betrouwbare lokale krant. ‘Dat doen we niet door onszelf in de etalage te zetten’, benadrukken NNP-duovoorzitters Jolanda de Rijk en Niels Ackermans. ‘We geven liever het woord aan een media-autoriteit die actuele ontwikkelingen kan duiden.’ Dit jaar is dat Amma Asante, sinds 2022 voorzitter van het Commissariaat voor de Media (CvdM). 

WELKE RAAKVLAKKEN ZIJN ER TUSSEN HET CVDM EN LOKALE NIEUWSMEDIA?
 ‘In de kern houdt het CvdM zich bezig met de vraag hoe Nederlanders zich laten informeren over alles wat er speelt in de samenleving. In hun wijk, hun dorp, hun gemeente, maar ook hun land en de rest van de wereld. We onderzoeken hoe mensen zich voeden met informatie, zodat ze zelf tot een mening kunnen komen.’ ‘Mensen worden beïnvloed door wat ze lezen, horen en zien, ook op digitale platforms. Lokale kranten zijn belangrijk, ook al houden wij daar - in tegenstelling tot lokale publieke omroepen - geen toezicht op. Als je kijkt naar het belang van de democratie en de relatie tussen overheid en burger, is het cruciaal dat mensen weten wat een gemeenteraad doet. Je kunt niet verwachten dat mensen de oorlog in Oekraïne snappen, als ze niet begrijpen wat er in hun eigen dorp of stad gebeurt. Huis-aan-huiskranten spelen hierin een cruciale rol.’

HET CVDM STAAT VOOR ROBUUSTE NIEUWSVOORZIENING. WAT VERSTAAT U DAARONDER?
 ‘Mensen hebben recht op betrouwbaar, onafhankelijk en gevarieerd nieuws. Vroeger kregen mensen het nieuws voorgeschoteld door kranten, radio en televisie. Dat is veranderd. We kijken minder televisie, we zijn minder bereid om te betalen voor kranten en we vinden ons nieuws op de socials. En daarvan weten we dat ze onze aandacht via algoritmes zo lang mogelijk willen vasthouden. Ze zuigen je mee naar een wereld waarin iedereen hetzelfde vindt.’ ‘Dat zijn ontwikkelingen die we met bezorgdheid volgen omdat meerstemmigheid, onafhankelijkheid en betrouwbaarheid steeds meer onder druk staan. We beijveren dat mensen zich met betrouwbaar nieuws voeden en nieuwsmakers redactionele verantwoordelijkheid nemen en verantwoording afleggen. Dat gebeurt volop bij de krant, de radio en de televisie, maar niet bij de socials. Ook op deze platforms moet betrouwbaar nieuws te vinden moet zijn.’

HUIS-AAN-HUISKRANTEN HEBBEN EEN GROOT BEREIK. UIT ONDERZOEK BLIJKT DAT ZE ZELFS DE MINST GEÏNTERESSEERDE BURGER GOED WETEN TE BEREIKEN. WAT VINDT U DAARVAN?
 ‘Een hele goede ontwikkeling die we moeten koesteren. Als toezichthouder richten we ons vooral op audiovisuele media, maar we bestuderen ook het bereik en het aanbod van lokale nieuwsmedia. Daarnaast onderzoeken we het aanbod en de kwaliteit van gemeentenieuws. Hoe komen gemeenteberichten bij inwoners terecht, wie beïnvloedt dat en hoe onafhankelijk gebeurt dat? Ook lokaal moeten journalistieke onafhankelijkheid gewaarborgd zijn en betrouwbare informatie breed beschikbaar zijn.’

ONDERZOEK LEERT OOK DAT LOKALE NIEUWSMEDIA SOMMIGE DOELGROEPEN, BIJVOORBEELD JONGEREN, MINDER GOED BEREIKEN.
 ‘Er bestaan aannames over jongeren en hun nieuwsconsumptie die niet kloppen en daar kom je achter als je gedegen onderzoek doet. ‘Jongeren zijn niet geïnteresseerd’, hoor je vaak. Niet waar! Ze gebruiken andere media en spreken een andere taal. Kijk naar de thema’s die je in de krant belicht en sluit aan bij hún belevingswereld. Neem jongeren serieus! Heb je jongeren in dienst? Betrek ze bij redactionele keuzes. Maak persoonlijke verhalen die herkenbaar zijn. Stap uit je ivoren toren, er is een wereld te winnen.’

ONDER DE PARAPLU VAN DE NNP ONDERZOEKEN PRIVATE UITGEVERS MOMENTEEL HOE ZE IN DE TOEKOMST VAKER KUNNEN SAMENWERKEN MET PUBLIEKE LOKALE OMROEPEN. HOE KIJKT U ALS TOEZICHTHOUDER NAAR DEZE ONTWIKKELING?
 ‘We volgen en bewaken het. Wij zien erop toe dat journalistieke onafhankelijkheid wordt geborgd en dat maakt dat publiek-private samenwerking, bijvoorbeeld tussen een lokale krant en een lokale omroep, heel goed ingekaderd moet worden. Wij kijken of het past binnen de wettelijke kaders. In het ene geval kan het wel, in het andere geval kan het niet, dat verschilt per situatie.’

HOE VOLGT U HET LOKALE NIEUWS ZELF?
 ‘De lokale items in het NOS Journaal vind ik interessant omdat ze laten zien wat er in de regio gebeurt. Het huisaan- huisblad neem ik mee als ik patat ga halen. De krant ligt daar en zo stel ik me op de hoogte van het nieuws in mijn gemeente. Als echte Amsterdamse lees ik Het Parool. Verder lees ik veel kranten online, geniet ik van de BBC en volg ik het wereldnieuws via CNN en Al Jazeera. Ik vind het belangrijk om vanuit veel perspectieven gevoed te worden.’

WAT IS UW BOODSCHAP AAN LEZERS VAN LOKALE NIEUWSMEDIA?
‘Het klinkt misschien wat moralistisch, maar meerstemmigheid is belangrijk voor je meningsvorming. Ga niet van één bron uit, maar probeer een onderwerp dat je interesseert vanuit verschillende perspectieven tot je te laten komen. Wees nieuwsgierig en raadpleeg veel bronnen. En ga dan pas over tot het vormen van je eigen mening.’ ‘Daarvoor is een betrouwbaar, onafhankelijk en pluriform media-aanbod belangrijk. Dat is niet vanzelfsprekend, daar moet je een beetje voor werken. Ik ben me er van bewust dat niet iedereen tien abonnementen op een krant gaat nemen – het leven is al duur genoeg – maar toch zijn er veel manieren om je breed te laten informeren en je niet alleen te baseren op wat je op Facebook of Instagram leest.’