Op het kerkpad 7

In mijn vorige aflevering van ‘Op het Kerkpad’ ben ik geëindigd met het schrijven van iets over de oude Ambachtse pastorie die tot 1967 eeuwenlang op de hoek van het Kerkplein en de Dorpsstraat heeft gestaan. En waar heel wat predikanten gewoond hebben. In de periode tot de afbraak in 1967 moeten het er vermoedelijk 31 zijn geweest. Ze zijn alle bij name bekend. In de dorpskerk kunt u een groot bord vinden waarop al hun namen zijn vermeld. De meeste van hen zeggen ons vandaag de dag nauwelijks meer iets. Maar als u gaat zoeken in de kerkgeschiedenis is er van een aantal predikanten toch wel wat informatie te vinden.

De eerste predikant na de Reformatie was dominee Allendorp, die Ambacht moest delen met Rijsoord. Onze buurgemeente heeft nog een straat naar hem vernoemd. Zo kort na de Reformatie was er een groot tekort aan predikanten. Allendorp was aanvankelijk boekbinder in Dordrecht. Heeft hij vooral door zelfstudie zich voldoende kwaliteiten eigen gemaakt om predikant te worden? In 1580 werd hij door de classis Dordrecht geëxamineerd met gunstig resultaat. In 1585 vertrok hij naar Grote Lindt. Tijdens de ambtsperiode van dominee Nicasius (1656-1676) werd de dorpskerk verfraaid met een prachtige preekstoel en drie fraaie gebrandschilderde ramen, die nog steeds het kerkinterieur verfraaien.

De naam van dominee Taco Hajo van den Honert moet in dit artikel zeker worden genoemd. Hij is hier predikant geweest van 1689 tot 1694 en was één van de beroemdste kanselredenaars van zijn. Later werd hij zelfs hoogleraar theologie in Leiden. Ook zijn zoon is in Leiden hoogleraar in de godgeleerdheid geweest. In hun tijd waren het beide vermaarde theologen.

Tot de bekende predikanten van Ambacht behoort ook dominee (dr) J.C. Zaalberg die hier van 1851 tot 1853 predikant was. Hij is de geschiedenis ingegaan als één der meest vrijzinnige predikanten van zijn tijd. Hij loochende de Goddelijke drie-eenheid, de eeuwige Godheid van Christus en de calvinistische verzoeningsleer en heeft daarmee in ons land veel weerstand veroorzaakt.

Roskott is in ons dorp ook een bekende predikantsnaam. Zowel de vader als de zoon zijn hier dominee geweest. Sommige oudere Ambachters zullen zich de naam van de zoon B.N.J. Roskott misschien nog kunnen herinneren.

Tussen vader en zoon Roskott zit de periode van de Doleantie, waarover ik een andere keer wat meer hoop te vertellen. Ook dominee Willekes was hier tussen 1913 en 1923 predikant. Dat was voor Ambacht een heel onrustige periode, o.m. omdat hij veranderde van ‘richting’. Er ontstond een ernstige polarisatie, die zelfs zo hoog opliep dat de orthodoxe richting een aantal jaren ’s zondags kerkdiensten ging beleggen in de christelijke school die toen aan de Kerkstraat stond.

Arie Verhoeven