OP HET KERKPAD 5Een eigen predikant

De Ambachters hebben flink hun best moeten doen om voor het eerst een eigen predikant te krijgen. Aanvankelijk vond men de Ambachtse kerkelijke gemeente te klein. Ambachters zijn hun verlangen zelfs gaan bepleiten bij de overheid. Het is gelukt. 

In 1580, dus net na de Reformatie in onze regio, kwam er één predikant voor de gemeenten Ambacht en Rijsoord samen beschikbaar. Het was dominee Godefridus Allendorp. Er was toen een groot tekort aan geschikte predikanten. Maar hoe klein de Ambachtse kerkelijke gemeente in het begin nog was, toch was al vroeg het streven aanwezig een eigen predikant te hebben. Ook wilde men hier toen al een eigen schoolmeester. Het geven van onderwijs was in die tijd een taak van de kerk. De classis was er niet zo’n voorstander van omdat men vreesde dat Ambacht en Rijsoord afzonderlijk het predikantssalaris niet konden opbrengen. De Ambachtse schout (wij zouden nu burgemeester zeggen), tevens diaken van de kerk, ging bij de classis de Ambachtse belangen bepleiten. Men had een oplossing bedacht om de kosten voor het salaris van de dominee zelf te kunnen financieren. De kerk wilde namelijk wat van haar grond verkopen. Men gaf daarbij de verzekering dat de kerkelijke armenzorg er geen nadeel van zou ondervinden. Hieruit blijkt dat de kerk de opbrengst van de gronden (pachtpenningen en opbrengst in natura) via de diaconie aan de armen beschikbaar stelde. Het verzoek werd echter in 1598 door de classis afgewezen. Men kreeg te horen dat het aantal ‘lidtmaeten in ’t Ambacht weijnich sijn.’ De Ambachters hebben het er niet bij laten zitten. Daarbij zal vermoedelijk hebben gespeeld dat de gemeenschappelijke predikant, Jillis de Tavernier, in Rijsoord woonde en niet in Ambacht. Men heeft nog geprobeerd dat de gemeenschappelijke predikant in Ambacht zou komen wonen, maar ook dat lukte niet.

Maar in 1604 werd Ambacht alsnog zelfstandig en mocht het zelf een predikant beroepen. Men had intussen steun gekregen van de classis Dordrecht. Enkele Ambachters waren met een rekest naar Den Haag gereisd, naar de Staten van Holland. En ook de heer van Brederode werd met een bezoek vereerd. Toen de Ambachters toestemming hadden gekregen vroeg de classis of er van de predikanten in de regio iemand gezind was om in Ambacht predikant te worden. De dominee van Giessen-Nieuwkerk (Giessenburg) Hermes Celosse wilde zijn huidige gemeente wel inruilen voor Hendrik-Ido-Ambacht. Er werd vervolgens een beroep op hem uitgebracht. En zo werd dominee Celosse in 1604 de eerste predikant voor Ambacht alleen. Hij heeft de Ambachtse gemeente gediend tot zijn overlijden in 1620. Na hem hebben tot nu toe ongeveer 60 predikanten de kerkelijke gemeente van Ambacht gediend.

Sandelingen-Ambacht was in die tijd een apart dorp, maar had als enige gemeente in de Zwijndrechtse Waard nooit een eigen kerkgebouw gehad. De leden behoorden bij de gemeente van Hendrik-Ido-Ambacht. Het dorpje, vooral gelegen langs de Achterambachtseweg, had omstreeks 1630 zo’n 29 huizen. We weten niet hoeveel mensen er toen precies woonden. Ongeveer 2 eeuwen later waren het er zo’n 390.

Arie Verhoeven