Veteranendag 2023 verbindt oud-soldaten

Op zaterdag 13 mei vond de Veteranendag plaats in het Spektakel. Hoewel het zalencentrum in Zwijndrecht staat, waren ook de Ambachtse veteranen welkom. De oud-strijders voelen zich met elkaar verbonden door gedeelde herinneringen en emoties. “De onberekenbaarheid van mijn werk is me het meest bijgebleven. Ik zag regelmatig kinderen en dronken mensen met wapens, wat tot onvoorspelbare situaties kon leiden”, vertelt een veteraan die als chef-kok diende in Bosnië en Libanon.

De voormalig chef-kok begon in 1982 in Libanon. “Daar woedde een burgeroorlog, zodat de Verenigde Naties (VN) een vredesmissie initieerde. Voor Nederland was dat één van de eerste VN-missies, dus dat was pionieren. In 1995 ging ik naar Bosnië om een keuken te leiden en voedsel te verdelen onder de militairen”. Na zijn uitzending werkte de voormalig chef-kok nog enkele jaren bij de Marechaussee en verrichtte hij enkele politietaken. “De vaardigheden die ik bij Defensie had opgedaan, pasten uitstekend bij mijn latere werk. Ik kijk dan ook tevreden terug op mijn dienstjaren”, vertelt de veteraan die onlangs met pensioen is gegaan.

Winterkou na missie Nieuw-Guinea
Achterin de zaal staat een andere oud-militair. Hij is eind 80 en heeft een ander soort diensttijd gehad. “Ik ben rond 1962 ingezet in het toenmalig Nederlands Nieuw-Guinea, waar ik op een marineschip werkte. In januari 1963 kwam ik terug naar Nederland en weet je waaraan ik het meest moest wennen? Dat was de felle kou, want in 1963 beleefden we een uitzonderlijk koude winter.” Met zijn leeftijd was de man een van de oudste veteranen op de bijeenkomst. “De oudgedienden die de Tweede Wereldoorlog of de Korea-oorlog hebben meegemaakt, zijn veelal overleden of te oud om nog te komen”, verduidelijkt de voormalig militair.

Stress op missie
Verder in de zaal zaten nog meer veteranen, en met verschillende achtergronden. De een had in Irak gevochten, de ander in Afghanistan en weer een ander was ooit in Suriname gestationeerd. “Hoewel onze achtergronden verschillend zijn, hebben we allemaal ooit iets ervaren van schuld en machteloosheid tijdens ons werk”, vertelt veteraan Mark Paasman. “In mijn geval waren de operationele incidenten zo heftig dat ik er een posttraumatische stressstoornis (PTSS) aan over hield. Zo viel ik onder meer uit de lucht met een helikopter, zag ik iemand voor mijn ogen verdrinken en overleed ik bijna tijdens een duikoperatie. Vandaar dat ik telkens enorme stress ervaarde, zodra ik een helikopter hoorde. Ik besefte dan ook dat ik hulp nodig had”.

Bevrijding van PTSS
Om hulp te krijgen bezocht Mark verschillende therapeuten, maar niets hielp, merkte de veteraan. “Toen ik geen verbetering merkte, begon ik aan zelfstudie waarbij ik me onder meer verdiepte in het taoïsme en binaural beats, muziek die hersengebieden stimuleert via lage frequenties. Na anderhalf jaar had ik een hypothese geformuleerd die ik op mezelf testte. En na 7 dagen merkte ik al resultaat; mijn herbelevingen verdwenen, evenals mijn nachtmerries en oorsuizen. Vervolgens heb ik met mijn inzichten zo’n 90 geüniformeerden bevrijd”, vertelt Mark enthousiast. Hij legt uit dat PTSS een enorme stressreactie is op een overweldigende gebeurtenis die nooit een rationele plek heeft gekregen. “Stress kent vier aspecten: emotioneel, lichamelijk, verstandelijk en neurologisch. In mijn methodiek bestrijd ik de stress op alle vier de aspecten, anders verdwijnen de PTSS-klachten niet. Stress is namelijk altijd de hoofdoorzaak van de stoornis. Als we stress elimineren, verdwijnt PTSS ook”. Hoewel de veteranen Marks zienswijze geïnteresseerd aanhoorden, had een enkeling twijfels. “Mark baseert zich vooral op praktijkervaringen. En wat voor de een helpt, hoeft voor een ander niet perse te helpen. Iedereen heeft immers een eigen biografie en persoonlijkheid”, stelde een kritische veteraan.

Waardering voor alle veteranen
Naast de veteranen was de Zwijndrechtse burgemeester Edo Haan aanwezig, evenals zijn Ambachtse collega Jan Heijkoop die in november met pensioen gaat. Als burgemeester was Heijkoop vaste bezoeker van de Veteranendagen die hij zag veranderen. “Toen ik in 2012 begon, zag ik nog veel oud-soldaten uit de Tweede Wereldoorlog en voormalig Indiëgangers. Daarvan zijn de meesten overleden en nu zie ik meer veteranen uit bijvoorbeeld Afghanistan. Verder valt me op dat veel oud-strijders opener zijn geworden over bijvoorbeeld PTSS”. Voor Edo Haan, die pas in Zwijndrecht werkt, is de interlokale Veteranendag nog nieuw. Hij vindt de dag een goed initiatief. “Ik wil alle oud-soldaten meegeven dat beide gemeentes trots zijn op hun inzet voor onze vrede en veiligheid”.

Tekst + foto’s: Jan-Willem Schneider