Klavervreter: stelend van de klavers

In Nederland komen vele honderden soorten planten en bomen voor, die één belangrijk deel gemeenschappelijk hebben: ze zijn groen. Dat is niet voor niks, want de groene kleur in de bladeren en stengels wordt gevormd door zogenaamde bladgroenkorrels. In deze bladgroenkorrels wordt de energie uit het zonlicht opgevangen wat de planten kunnen gebruiken om suiker van te maken. Deze suikers zijn de voedingsstoffen voor een plant, waardoor deze kan groeien en bloeien. In Nederland komt echter een beperkt aantal plantensoorten tegen die niet groen zijn. Deze planten kunnen dus geen eigen voedingsstoffen aanmaken, wat betekent dat ze op een andere manier aan hun suikers moeten komen. Bremrapen zijn meerdere plantensoorten die zelf geen bladgroenkorrels hebben en dus hun voedingsstoffen en water van andere planten halen, zogenaamde parasieten.

In Ambacht werd recent een groeiplaats van zo’n parasitaire plant ontdekt. Het betrof een groeiplaats van tientallen klavervreters in de berm van de Antoniuslaan. Klavervreters bestaan uit rozebruine stengels, met onopvallende bloemen die langs de lengte van de stengel zijn geplaatst. Klavervreters hebben geen wortels, maar de stengel is geplaatst op de wortels van o.a. rode en witte klaver. Van deze planten ‘stelen’ ze direct de voedingsstoffen waardoor ze zelf kunnen groeien en zich kunnen voortplanten. Ook water neemt de klavervreter op via de wortels van de klavers.

Tegenwoordig zijn klavervreters een zeldzame verschijning. Vroeger werd er op grotere schaal geteeld met klaversoorten in de landbouw en konden uitbraken van deze klavervreters voor serieuze schade in de oogst zorgen. De huidige vorm van landbouw is echter veel intensiever waardoor voor de klavervreter daar geen plaats meer is. Klavervreters kom je dan ook met name tegen in kruidenrijke graslanden en bermen met natuurlijk altijd rode klaver. In graslanden is altijd het risico op maaien, en dat is nu ook alweer gebeurt met de klavervreters langs de Antoniuslaan. Een groot deel van de klavervreters was echter al uitgebloeid en er was al veel zaad geproduceerd. Klavervreters produceren honderden kleine zaadjes (stofzaad), wat in de bodem terecht moet komen op de wortels van rode klaver of een andere klaversoort. Via een wonderlijke chemische interactie tussen de zaadjes en deze wortels, kan het zaadje zich vestigen op de wortels van de waardplant. Voor de klavervreter moet dat dus heel specifiek een klaversoort zijn.

In Nederland komen ook nog andere parasitaire planten voor. In deze regio is ook de klimopbremraap een zeldzame verschijning. Deze plant lijkt heel erg op de klavervreter, maar groeit dan weer uitsluitend op de wortels van klimop en is volledig afhankelijk van deze plant. Het zijn echter wel dezelfde soort bruinige stengels die recht omhoog groeien, waardoor de soort wel opvalt tegen het groene klimop. In tegenstelling tot veel andere plantensoorten is het vaak handiger om te kijken op welke plantensoort de parasiet groeit, om de daadwerkelijke soort te kunnen herkennen… In de duinen kan je eventueel ook nog andere soorten parasieten tegenkomen als walstrobremraap en bitterkruidbremraap, die je in deze regio dan weer nooit zou verwachten.

Heeft u vragen, zelf wat onbekends gezien of andere opmerkingen? Mail me gerust:
cornelisfokker@gmail.com