Vrouwenrechten?

In de afgelopen juni maand was het 70 jaar geleden dat de positie van de (getrouwde) vrouw juridisch veranderde. Tot die tijd werd zij als handelingsonbekwaam gezien. Ze werd geacht gehoorzaam te zijn aan haar man, mocht geen eigen bankrekening hebben, geen hypotheek aanvragen, niet in overheidsdienst werken en ze had wettelijk niets te zeggen over haar kinderen.

Dit klinkt ons heel vreemd in de oren, maar dat was zo geregeld in het Burgerlijk Wetboek van 1838, waarin stond dat het onmogelijk was dat twee personen evenveel zeggenschap hadden in een gezin: De man had de doorslaggevende stem als hoofd van het gezin. Meisjes mochten vaak niet doorleren, want hun bestemming was het huwelijk en daarom was het belangrijker om een goede huisvrouw te worden.

In de politiek vóór de vijftiger jaren van de vorige eeuw waren vrouwen in de minderheid en hun stem werd als secondair beschouwd. Ook in het onderwijs en op de arbeidsmarkt waren er duidelijke beperkingen, zowel wettelijk als sociaal. Enkel ongehuwde vrouwen waren maatschappelijk geaccepteerd in het werkveld al hadden zelfs zij mindere rechten en kansen als hun mannelijke collega’s. Zij kregen ook niet voor niets de naam het “zwakkere geslacht” te zijn.

Door de eeuwen heen
Toch moet ik hier even denken aan de Egyptische Farao Hatsjepsoet die 3500 jaar geleden bewees dat een vrouw een land kon besturen. Zij regeerde 22 jaar over Egypte en bracht welvaart in het rijk.
Ook in onze westerse cultuur zijn er voorbeelden genoeg waarin vrouwen bewezen dat ze evengoed in staat waren om een land te regeren, een universiteit te leiden of een groot bedrijf te besturen. Hiervan is de in 1854 geboren Aletta Jacobs een goed voorbeeld. Als Nederlandse arts zette zij zich haar leven lang in voor vrouwenrechten en vrede. Toen zij in 1892 trouwde moest zij de gelofte van gehoorzaamheid aan haar echtgenoot afleggen. Dat stond destijds dus in de wet. Zij deed dat, maar onder protest.
Er zijn door de eeuwen heen veel vrouwen geweest die wezen op de ongelijkheid tussen man en vrouw. Zo verscheen er in Engeland in 1792 een baanbrekend boek over vrouwenrechten “Pleidooi voor de rechten van de vrouw” van Mary Wollstonecraft, die wel de oermoeder van het feminisme wordt genoemd.

Ambachtse vooruitstrevende vrouwen
Ook in ons dorp waren er vrouwen van het eerste uur. Denk aan de eerste vrouwen in de gemeenteraad van Ambacht, de dames T. Ubags en M Gommans en aan de eerste vrouwelijke wethouder Mevrouw P.A. Kampers-Beens van de VVD. En laten we onze vroegere voorzitter niet vergeten, mevrouw Anneke Verseveldt-Sesselaar. Zij demonstreerde onder andere met een aantal vrouwen voor de komst van een ziekenhuis in onze Zwijndrechtse Waard en dat is er gekomen!
In de gezondheidszorg moet ik ook denken aan de Ambachtse vroedvrouwen. Als eerste stelde het gemeentebestuur in 1864 mevrouw M.E. Aalderink aan, al was onze toenmalige dokter Coert tegen haar benoeming. De tweede vroedvrouw van ons dorp was mevrouw Rijsdijk en zij werd begin 1900 opgevolgd door mevrouw J.M. van den Burgh.
Zij allen lieten zien dat ook vrouwen heel goed in staat waren en zijn om leiding te geven en initiatief te nemen.

Eindelijk afgeschaft
Zoals ik in de eerste alinea schreef, werd in 1955 door de toenmalige minister Corry Tenderloo een wetsvoorstel ingediend dat in juni 1956 als wet werd aangenomen. Onder invloed van de rechtse partijen bleef de echtgenoot op papier de baas in het gezin maar werden man en vrouw juridisch gelijkgesteld. Het zou nog tot 1970 duren voordat déze bepaling uit het Burgerlijk Wetboek werd geschrapt.

Alie Tas