OP HET KERKPAD 2

In de Canon van de Nederlandse Geschiedenis wordt de periode tussen de jaren 658 en 739 aangeduid als het tijdvak inzake de verbreiding van het Christendom in ons land. Hierbij horen de namen van bekende geestelijken als Willibrord en Bonifatius. Ik heb nog geen informatie kunnen vinden hoe die periode in de Zwijndrechtse Waard is verlopen. Het oudste bericht is uit 1028. Dan blijkt de Zwijndrechtse Waard in het bezit van het klooster Hohorst te Amersfoort, later te Utrecht. Het heette toen de Sint Paulusabdij. Vermoedelijk dankt onze eeuwenoude Paulusweg hieraan haar naam. Er was toen bebouwing, vooral boerderijen, met name langs de Waal en de Devel. In het begin van de 14e eeuw werd de Zwijndrechtse Waard door overstromingen getroffen. Hierdoor werd de Sint Paulusabdij in 1323 genoopt de Zwijndrechtse Waard voorgoed te verpachten aan de Graaf van Holland Willem III. Deze zorgde voor een bedijking van het gebied in 1332. Vrijwel alle oude boerderijplaatsen in de Zwijndrechtse Waard van voor de overstromingen werden weer bezet, slechts een enkele plaats werd voorgoed verlaten.
Eén van de boerderijplaatsen bleek na 1332 een belangrijker positie in te nemen dan de overige. Deze lag tegenover de huidige oudheidkamer Den Brommert. Het was de zetel van de ambachtsheren van Ambacht. Het is nog niet duidelijk of deze boerderijplaats ook vóór de 14e eeuw al een belangrijke rol speelde. In ieder geval bouwden de ambachtsheren er een parochiekerk naast, waar ze, krachtens het door de graaf verleende recht, de pastoor van hun keuze konden aanstellen. Dit heette het patronaatsrecht. De ligging van de kerk is zodanig dat deze als het ware van het dorp afgekeerd is, waardoor de binding met de ambachtsheren geaccentueerd werd.

Uit schriftelijke bronnen vernemen we voor het eerst iets over de parochiekerk, wanneer in 1386 het kerkhof wordt vermeld. De kerk was gewijd aan de heilige Nicolaas. Mogelijk heeft de gedachte daarbij gespeeld dat deze als beschermer tegen rivieroverstromingen van betekenis kon zijn. Omdat in later tijd de naam van Heynric Yen aan de kerk was verbonden, wordt wel aangenomen dat de kerk door hem is gesticht. Zeker is dat niet. Van deze kerk is weinig meer over, Omdat men in de 16e eeuw besloot een nieuwe kerk te bouwen werd het eerste bouwwerk afgebroken. Alleen de toren van dit eerste bedehuis is er nog steeds. Verder heeft men tijdens de restauratie van de huidige kerk begin jaren ‘80 nog funderingsresten van die eerste kerk gevonden.

Arie Verhoeven