Nationale campagne tegen pesten

De Week tegen Pesten. Elk jaar komt het terug en besteden scholen er aandacht aan. Soms uitgebreid, soms alleen tijdens een van de lesuren. Want het onderwerp blijft actueel. Zelfs het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap besteedt er aandacht aan op hun website. De nationale campagne loopt van maandag 22 september tot en met vrijdag 28 september. Dit jaar is het thema; ‘Kijk eens door een andere bril en zie; je klas is een team’. VMBO-school Loket Zwijndrechtse Waard is een van de middelbare scholen die meedoet. Wat doet de school om pesten te voorkomen?

Cindy Tims is teamleider bij Loket en zit al 30 jaar in het onderwijs. ‘Elk jaar besteden onze leraren aandacht aan deze bijzondere week. Deze keer doet de hele school mee. Hoe de docenten invulling geven aan de Week tegen Pesten staat niet vastomlijnd. Ze maken gebruik van het lesaanbod van Stichting Week tegen Pesten, gebruiken hun eigen materiaal of een combinatie van de twee.’

‘Het is vooral belangrijk te kijken wat er speelt en waar de behoefte van de klas ligt’, vervolgt Tims. ‘De focus van de activiteiten ligt in het bijzonder op het creëren van bewustwording en inzicht. Omdat we het belangrijk vinden dat de leerlingen zich veilig voelen binnen onze schoolmuren. En daar zetten we ons actief voor in. Naast vakkennis, leren ze sociale vaardigheden en maken we ruimte voor persoonlijke groei. Want we hopen dat de leerlingen, naast de mogelijkheid om door te stromen naar het MBO, de school verlaten als zelfbewuste jongemannen en vrouwen. De Week tegen Pesten past uitstekend bij deze visie.’

Anti-pestcontract
Een van de concrete acties van Loket is het ondertekenen van het anti-pestcontract. Elke klas maakt zelf afspraken wat er in het contract komt, wat ze wel en niet acceptabel gedrag vinden. Het document wordt daarna individueel ondertekend door de leerlingen. Het is een commitment dat ze met elkaar aan gaan en waar ze op aangesproken kunnen en zullen worden.

Het studentenaanbod van de school is breed. De ruim 550 leerlingen uit Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Dordrecht, Ridderkerk en Rotterdam hebben een diversiteit aan achtergronden en culturen. Ze komen uit uiteenlopende gezinssituaties met verschillende en soms tegenstrijdige gebruiken en leefregels. Om juist voor deze leerlingen een veilige omgeving te creëren, is wederzijds vertrouwen essentieel, benadrukt Tims. ‘Wij werken preventief en zetten in op inclusie. Dat betekent dat we leerlingen stimuleren hun mening te uiten, maar ook leren dat het respecteren van andermans normen en waarden belangrijk is, zonder dat je het ermee eens hoeft te zijn. Zo voorkomen we exclusie en het risico op pestgedrag. Tegelijkertijd is het belangrijk dat we weten wat er speelt; alleen dan kunnen we tijdig en passend handelen als er tóch een onwenselijke situatie ontstaat.’

Je klas is een team
De landelijke anti-pestcampagne is een initiatief van Stichting School & Veiligheid. Volgens de stichting is een school de plek om kennis op te doen en een oefenplaats voor het samenleven met anderen. ‘Dit kan je bereiken’, zegt de onderwijsinspectie, ‘als de sociale, psychische en fysieke veiligheid van leerlingen niet door handelingen van anderen wordt aangetast. Dat betekent een veilige en positieve sfeer op school. Het betekent ook dat de school optreedt tegen pesten, uitschelden, discriminatie, geweld en andere vormen van ongepast gedrag, en deze zoveel mogelijk voorkomt.’

De onderwijsinspectie merkt een toename in het aantal meldingen over pestgedrag in het onderwijs. Ze worden ook ernstiger en het pesten gaat langer door. Vertrouwensinspecteurs ontvangen steeds meer meldingen over ongewenst gedrag, vooral vanuit het basisonderwijs. Scholen worstelen met het doorbreken van deze patronen en het herstellen van de groepsdynamiek. Ook sociaal media speelt hierin een rol. Online pesten gaat 24/7 door en escaleert gemakkelijk.

Loket betrekt ouders zoveel als mogelijk is bij het schoolleven van hun kind. Ze hebben een ondersteuningsteam en werken nauw samen met de wijkagent. Het liefst handelt de school preventief. Vandaar dat bij aanvang van het schooljaar, begin september, is gestart met de Tien Gouden Weken. Ook hierin worden de leerlingen begeleid in het ondervinden wat veiligheid, structuur en verbinding maken betekent. In die weken begint de transformatie van een klas ‘losse’ leerlingen tot een hecht team dat samenwerkt. Met geschreven en ongeschreven regels waar iedereen zich aan houdt. De Week tegen Pesten staat los van de Tien Gouden Weken maar zijn gelijktijdig complementair en versterken elkaar.

Tekst: Meity Bodenstaff- de Folter